Μια νέα ευρωπαϊκή έκθεση κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα οποία παραμένουν η κύρια αιτία θανάτου.
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα (CVD) εξακολουθούν να αποτελούν τη νούμερο ένα αιτία θανάτου και αναπηρίας στην Ε.Ε., καθώς ευθύνονται για περίπου 1,7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως και επηρεάζουν τη ζωή 62 εκατομμυρίων ανθρώπων, όπως αναφέρουν τα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
Παρά την πρόοδο της ιατρικής, τα στοιχεία για τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι αποκαλυπτικά και ανησυχητικά, ιδιαίτερα για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Η Ελλάδα και η «παγίδα» του καπνίσματος
Επισημαίνεται ότι ενώ η έκθεση καταγράφει βελτιώσεις σε ορισμένους δείκτες πανευρωπαϊκά, η Ελλάδα φιγουράρει σε μια αρνητική λίστα. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2023, η χώρα μας κατατάσσεται μεταξύ εκείνων με τα υψηλότερα ποσοστά καθημερινού καπνίσματος.
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το Euronews, τα ποσοστά καθημερινού καπνίσματος κυμαίνονται στο 23% ή και περισσότερο στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία και τη Γαλλία. Αντίθετα, σκανδιναβικές χώρες όπως η Δανία, η Φινλανδία και η Σουηδία έχουν καταφέρει να ρίξουν τα ποσοστά αυτά κάτω από το 12%. Δεδομένου ότι οι συμπεριφορικοί κίνδυνοι (κάπνισμα, διατροφή, αλκοόλ) αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη αιτία καρδιαγγειακών θανάτων, η επίδοση αυτή της Ελλάδας αποτελεί μια «υγειονομική βόμβα» για τον πληθυσμό.
Η πρώτη αιτία θανάτου τα καρδιαγγειακά νοσήματα
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα – όρος που περιλαμβάνει καταστάσεις όπως το έμφραγμα, το εγκεφαλικό επεισόδιο και την καρδιακή ανεπάρκεια – ευθύνονται πλέον για το ένα τρίτο όλων των θανάτων κάθε χρόνο.
Αν και το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά στην Ευρώπη τα τελευταία 50 χρόνια, χάρη στην πρόληψη και τη θεραπεία, τα νοσήματα αυτά παραμένουν ο «μεγάλος δολοφόνος». Στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε,, το ποσοστό θνησιμότητας από παθήσεις του κυκλοφορικού είναι περίπου 26-60% υψηλότερο στους άνδρες σε σύγκριση με τις γυναίκες.
Τι μπορούμε να αλλάξουμε
Οι αιτίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες – τους μη τροποποιήσιμους (όπως το φύλο, η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και η εθνικότητα) και τους τροποποιήσιμους (κλινικοί, μεταβολικοί, τρόπος ζωής).
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 83% όλων των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα, το 2021, αποδόθηκε σε τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, ενώ στην Ε.Ε. το ποσοστό αυτό ήταν 76%.
- Μεταβολικοί παράγοντες: Είναι η κυρίαρχη ομάδα, ευθυνόμενη για το 68% των θανάτων στην Ε.Ε. Εδώ περιλαμβάνονται η υπέρταση, το υψηλό σάκχαρο και η χοληστερόλη.
- Συμπεριφορικοί παράγοντες: Το κάπνισμα, η ανθυγιεινή διατροφή και το αλκοόλ ευθύνονται για το 37% των θανάτων στην Ε.Ε.
Το χάσμα Βορρά – Νότου και Ανατολής – Δύσης
Η έκθεση του ΟΟΣΑ αποκαλύπτει μεγάλες ανισότητες εντός της Ευρώπης. Μεταξύ 2012 και 2022, η θνησιμότητα μειώθηκε σε όλα τα κράτη μέλη (κατά μέσο όρο 20% στους άνδρες και 22% στις γυναίκες), όμως οι διαφορές παραμένουν χαοτικές.
- Οι «καλοί» μαθητές: Γαλλία, Δανία και Ισπανία ανέφεραν ποσοστά κάτω των 220 θανάτων ανά 100.000 κατοίκους το 2022.
- Οι «ουραγοί»: Βουλγαρία, Ρουμανία και Λετονία ξεπέρασαν τους 800 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους.
Εκτός από το κάπνισμα, η παχυσαρκία είναι ένα ακόμη «αγκάθι». Τα ποσοστά κυμαίνονται από 7% στην Ιταλία έως και πάνω από 20% σε χώρες όπως η Λιθουανία, η Φινλανδία και η Μάλτα. Παράλληλα, η κατανάλωση φρούτων βρέθηκε στα χαμηλότερα επίπεδα στη Βουλγαρία, στη Λετονία, στη Λιθουανία και στη Ρουμανία.
Οικονομική αιμορραγία 282 δισ. ευρώ
Πέρα από το ανθρώπινο κόστος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα προκαλούν τεράστια οικονομική ζημιά. Ο ΟΟΣΑ χαρακτηρίζει την κατάσταση ως «όχι μόνο μια υγειονομική κρίση αλλά και μια σημαντική κοινωνική και οικονομική πρόκληση».
Η συνολική οικονομική επιβάρυνση στην Ε.Ε. εκτιμάται στα 282 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 2% του ΑΕΠ της περιοχής. Πρόκειται για μια δραματική αύξηση από τα 169 δισ. ευρώ του 2003, η οποία οφείλεται όχι μόνο στα έξοδα περίθαλψης, αλλά και στην απώλεια παραγωγικότητας.
Όπως επισημαίνει η έκθεση, «υπάρχει τονισμένη ανάγκη για ισχυρότερη και συντονισμένη δράση σε ολόκληρη την Ε.Ε. για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου επιπολασμού των καρδιαγγειακών παθήσεων λόγω παραγόντων, όπως η γήρανση του πληθυσμού».
Το σχέδιο «Safe Hearts» για τα καρδιαγγειακά νοσήματα
Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να παρουσιάσει, την Τρίτη (16/12), το πρώτο πανευρωπαϊκό σχέδιο για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Το λεγόμενο σχέδιο «Safe Hearts» («Ασφαλείς Καρδιές») στοχεύει να παρέχει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής για τη στήριξη των κρατών-μελών στη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας.
Άλλωστε, η έκθεση του ΟΟΣΑ τονίζει ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα δεν οδηγούν μόνο στον θάνατο, αλλά καταστρέφουν την ποιότητα ζωής. Οι ασθενείς αναφέρουν σημαντικά χειρότερα αποτελέσματα στην ψυχική υγεία, στην κοινωνική λειτουργικότητα και στη σωματική ευεξία. Μάλιστα, συχνά αντιμετωπίζουν σωματικούς περιορισμούς, κόπωση και δύσπνοια, ενώ βιώνουν υψηλότερα επίπεδα άγχους και φόβου για πιθανή υποτροπή, προσπαθώντας παράλληλα να προσαρμοστούν σε μακροχρόνιες φαρμακευτικές αγωγές και αλλαγές στον τρόπο ζωής τους.
Πηγή: https://www.ieidiseis.gr/ygeia/650455/kardiaggeiaka-nosimata-kapnisma-ellada-eyropaiki-enosi/
