Οι τρέχουσες θεραπείες για τις μεταβολικές ασθένειες, ιδιαίτερα τον Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2), περιλαμβάνουν την γνωστή μετφορμίνη, τους αναστολείς SGLT2 όπως οι εμπαγλιφλοζίνη, καναγλιφλοζίνη και δαπαγλιφλοζίνη, και τους αγωνιστές GLP-1, για παράδειγμα τις λιραγλουτίδη, σεμαγλουτίδη και ντουλαγλουτίδη. Η μετφορμίνη παραμένει η θεραπεία πρώτης γραμμής λόγω της αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητας, του χαμηλού κόστους και της ανεκτικότητάς της, ιδιαίτερα σε άτομα σε προδιαβητική φάση. Οι αναστολείς SGLT2 μειώνουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα αυξάνοντας την απέκκριση γλυκόζης στα ούρα και προσφέρουν πρόσθετα οφέλη για το βάρος και την καρδιαγγειακή υγεία, αλλά μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο για ουρογεννητικές λοιμώξεις. Οι αγωνιστές GLP-1 βελτιώνουν τον γλυκαιμικό έλεγχο και υποστηρίζουν την απώλεια βάρους και την καρδιαγγειακή προστασία, αν και συχνά προκαλούν γαστρεντερικές παρενέργειες. Οι αναδυόμενες θεραπείες περιλαμβάνουν τους διπλούς αγωνιστές GLP-1/GIP όπως η τιρζεπατίδη και τριπλούς αγωνιστές που στοχεύουν GLP-1/GIP/γλυκαγόνη, οι οποίοι στοχεύουν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, στη βελτίωση της απώλειας βάρους και στη μείωση της συχνότητας δοσολογίας για την υποστήριξη καλύτερης συμμόρφωσης στη θεραπεία.
Πρόσφατα ευρήματα έχουν αναδιαμορφώσει την κατανόηση και τη διαχείριση των μεταβολικών ασθενειών στοχεύοντας στους υποκείμενους βιολογικούς μηχανισμούς. Για παράδειγμα, η μιτοχονδριακή δυσλειτουργία των κυττάρων του λιπώδους ιστού αποτελεί βασικό παράγοντα που συμβάλλει στην αντίσταση στην ινσουλίνη σε ασθενείς με ΣΔ2. Η ενίσχυση της μιτοχονδριακής βιογένεσης και λειτουργίας προσφέρει μια νέα αποτελεσματική θεραπευτική στρατηγική για τη θεραπεία αυτών των ασθενειών. Η διαταραχή των κιρκαδικών ρυθμών του οργανισμού μας επηρεάζει τον ενεργειακό μεταβολισμό και επιδεινώνει την παχυσαρκία, τον ΣΔ2 και το μεταβολικό σύνδρομο, υποστηρίζοντας τη χρήση της χρονοθεραπείας ευθυγραμμίζοντας τα γεύματα, την έκθεση στο φως και τον χρόνο λήψης των φαρμάκων με τους φυσικούς ρυθμούς του σώματος.
Νέες γονιδιακές και κυτταρικές θεραπείες για τον διαβήτη δείχνουν πολλά υποσχόμενες, εστιάζοντας στην αναγέννηση των βήτα-κυττάρων του παγκρέατος που παράγουν την ινσουλίνη, ή στη ρύθμιση των ανοσολογικών αποκρίσεων που δεσμεύουν ανοσολογικά την ινσουλίνη δεν την αφήνουν να δράσει. Αυτές οι θεραπείες χρησιμοποιούν τεχνικές όπως η επεξεργασία γονιδίων CRISPR/Cas9 και η διαφοροποίηση των βλαστοκυττάρων, για να προσφέρουν έναν πιο ανθεκτικό στο χρόνο και αποτελεσματικό τρόπο συστηματικής και όχι απλά συμπτωματικής διαχείρισης του διαβήτη. Καταστέλλουν τα αυτοαντιδραστικά Τ-λεμφοκύτταρα (αποτρέποντας την καταστροφή των βήτα νησίδων του παγκρέατος) ή αντικαθιστούν το γονίδιο της ινσουλίνης. Η επιτυχία τους θα περιορίσει στο μέλλον την χρήση εφόρου ζωής των συμβατικών φαρμάκων.
Επιμέλεια: Αχιλλέας Γραβάνης, Καθηγητής Φαρμακολογίας
