Μια πρωτοποριακή μελέτη από το Ίδρυμα Allen φέρνει στο φως κρίσιμες πληροφορίες για τη μειωμένη αποτελεσματικότητα των εμβολίων στους ανθρώπους άνω των 65 ετών. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, αποκαλύπτει ότι η γήρανση του ανοσοποιητικού δεν είναι αποτέλεσμα φθοράς, αλλά μια φυσιολογική, προβλέψιμη διαδικασία.
Η μελέτη βασίστηκε σε δείγματα από 96 υγιείς εθελοντές ηλικίας 25 έως 65 ετών, τους οποίους οι ερευνητές παρακολούθησαν για δύο χρόνια. Οι συμμετέχοντες εμβολιάζονταν κάθε χρόνο για τη γρίπη, ενώ συλλέγονταν και αναλύονταν δείγματα αίματος με τεχνολογίες αιχμής όπως η μονοκυτταρική αλληλούχιση RNA και η φασματική κυτταρομετρία. Από τα δεδομένα δημιουργήθηκε ο Άτλας Ανθρώπινης Ανοσολογικής Υγείας, μια βάση που καταγράφει 71 τύπους ανοσοκυττάρων και τις μεταβολές τους με την ηλικία.
Τα κυριότερα σημεία της μελέτης σχολιάζουν η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος),
Μετατόπιση Τ λεμφοκυττάρων και μειωμένη απόκριση
Κεντρικό ρόλο στη μελέτη είχαν τα Τ λεμφοκύτταρα, τα οποία καθοδηγούν την παραγωγή αντισωμάτων. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι με την ηλικία, τα Τ λεμφοκύτταρα μνήμης μετατρέπονται σε μορφές που μοιάζουν με Th2 κύτταρα, τα οποία ενεργοποιούν διαφορετικούς μηχανισμούς άμυνας. Αυτή η μετατόπιση οδηγεί σε πιο αδύναμες ανοσολογικές αποκρίσεις μετά τον εμβολιασμό, καθώς τα Β κύτταρα δεν ενεργοποιούνται επαρκώς για να παράγουν ισχυρά αντισώματα.
Η φλεγμονή δεν είναι η αιτία
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της μελέτης είναι ότι οι αλλαγές αυτές δεν οφείλονται στη χρόνια φλεγμονή ή σε λοιμώξεις, όπως πιστευόταν μέχρι σήμερα. Αντίθετα, η γήρανση του ανοσοποιητικού είναι μια φυσική εξέλιξη των κυττάρων και όχι παθολογική κατάσταση. Αυτό ανοίγει νέες προοπτικές για την κατανόηση της ευαλωτότητας των ηλικιωμένων σε λοιμώξεις και ασθένειες.
Ανασχεδιασμός εμβολίων και νέες θεραπείες
Η γνώση των αλλαγών στα Τ λεμφοκύτταρα επιτρέπει στους επιστήμονες να σχεδιάσουν εμβόλια που ενεργοποιούν διαφορετικά μονοπάτια του ανοσοποιητικού. Πιθανές λύσεις περιλαμβάνουν τη χρήση ειδικών ενισχυτών (adjuvants) για μεγαλύτερες ηλικίες ή ακόμα και γονιδιακές θεραπείες όπως είναι η τεχνολογία CRISPR, που θα μπορούσαν να επαναπρογραμματίσουν τα κύτταρα ώστε να αντιδρούν όπως σε νεότερες ηλικίες.
Χάρτης ανοσοποιητικού και εξατομικευμένη υγεία
Πέρα από την πρακτική εφαρμογή στα εμβόλια, η μελέτη προσφέρει έναν χάρτη της ανοσολογικής ωρίμανσης, ο οποίος μπορεί να εξηγήσει την αυξημένη ευαισθησία των ηλικιωμένων σε λοιμώξεις και την εμφάνιση ασθενειών όπως οι καρδιαγγειακές και οι νευροεκφυλιστικές. Η επιστήμη ανοίγει τον δρόμο για μια νέα εποχή εξατομικευμένων θεραπειών που θα λαμβάνουν υπόψη την ηλικία και τη μοναδική ανοσολογική υπογραφή κάθε ανθρώπου.
