Σήμερα, η πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες αποτελεί κεντρικό ζήτημα για κάθε χώρα. Οι θεραπευτικές επιλογές εξελίσσονται με εντυπωσιακούς ρυθμούς, φέρνοντας στο προσκήνιο νέες προσδοκίες για τους ασθενείς, αλλά και νέες προκλήσεις για τα συστήματα υγείας και τη διαχείριση των πόρων τους.
Ο εξορθολογισμός της φαρμακευτικής δαπάνης ως καταλύτης για τη χρηματοδότηση νέων θεραπειών και τη βελτίωση της υγείας του πληθυσμού
Σήμερα, η πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες αποτελεί κεντρικό ζήτημα για κάθε χώρα. Οι θεραπευτικές επιλογές εξελίσσονται με εντυπωσιακούς ρυθμούς, φέρνοντας στο προσκήνιο νέες προσδοκίες για τους ασθενείς, αλλά και νέες προκλήσεις για τα συστήματα υγείας και τη διαχείριση των πόρων τους.
16 December 2025
γράφει ο Άρης – Νικόλαος Αγγελής, PhD
Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού – Υπουργείο Υγείας
Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η πρόσβαση των ασθενών σε νέα φαρμακευτικά προϊόντα στην Ελλάδα είναι συγκριτικά καλύτερη από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ακόμα και με υψηλότερο ΑΕΠ. Αυτό οφείλεται αρχικά στο γεγονός ότι η χώρα μας βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των χωρών όσον αφορά τη χρηματοδότηση της φαρμακευτικής περίθαλψης (σαν ποσοστό του ΑΕΠ), σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της βιομηχανίας περί υποχρηματοδότησης (βάσει στοιχείων κατά κεφαλήν δαπάνης). Δεύτερον, το εθνικό πλαίσιο αποζημίωσης νέων προϊόντων δεν χαρακτηρίζεται από αυστηρούς κλινικούς περιορισμούς, όπως συμβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, με αποτέλεσμα τα νέα προϊόντα να αποζημιώνονται εύκολα και για πολλές νέες, πρόσθετες, ενδείξεις. Τρίτον, η χώρα μας διαθέτει έναν ευρύ μηχανισμό πρώιμης πρόσβασης μέσω του ΙΦΕΤ, το οποίο επιτρέπει τη διάθεση νέων προϊόντων που δεν έχουν ακόμη κυκλοφορήσει από τις εταιρείες στην Ελλάδα, αλλά κρίνονται αναγκαία για συγκεκριμένους ασθενείς.
Η προσπάθειά μας επικεντρώνεται πλέον σε έναν διπλό στόχο. Αφ’ ενός, οι νέες θεραπείες να φτάνουν στους πολίτες γρήγορα και ισότιμα, αφ’ ετέρου να μην απειλείται η οικονομική βιωσιμότητα του συστήματος. Η επίτευξη ισορροπίας ανάμεσα σε αυτά τα δύο δεν είναι απλή, ωστόσο με στοχευμένες δράσεις, σύγχρονα εργαλεία και ευρωπαϊκές πρακτικές, επιδιώκουμε να φέρνουμε την πραγματική καινοτομία στους πολίτες δίκαια και γρήγορα, διατηρώντας παράλληλα ένα ανθεκτικό και βιώσιμο σύστημα υγείας.
Ο εξορθολογισμός της φαρμακευτικής δαπάνης αποτελεί κρίσιμο πυλώνα αυτής της προσπάθειας, μέσω του οποίου η εύρεση πόρων μπορεί να στηρίξει την χρηματοδότηση νέων θεραπειών. Τα μέτρα εξορθολογισμού που υλοποιήθηκαν την τελευταία διετία είχαν θετική επίδραση με συγκράτηση της δαπάνης και σαφή μείωση του ρυθμού αύξησης της, συγκριτικά με προηγούμενα έτη. Πιο συγκεκριμένα, το 2024 η συνολική αύξηση της συνολικής δημόσιας δαπάνης περιορίστηκε στο 3,6% (την προηγούμενη χρονιά η αύξηση ήταν 9%), με τα νοσοκομεία του ΕΣΥ να σημειώνουν μείωση -2,6%, τα ιδιωτικά φαρμακεία οριακή αύξηση 3,2%, και τα φαρμακεία ΕΟΠΥΥ αύξηση 8,4% (κυρίως λόγω εισαγωγής νέων ακριβότερων προϊόντων).
Όλες οι δράσεις µας κινούνται υπό µια κοινή οµπρέλα, όπου στόχος είναι η καινοτοµία να φθάνει έγκαιρα σε κάθε ασθενή που την έχει ανάγκη.
Σε αυτό συνέβαλε ένα πλέγμα συστηματικών παρεμβάσεων εντός του 2024, όπως η θέσπιση της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης για πρόσβαση μη-αποζημιούμενων προϊόντων, η υιοθέτηση νέας στρατηγικής ενεργού αγοραστή από το ΙΦΕΤ, η εφαρμογή ορθολογικής συνταγογράφησης με ηλεκτρονικά φίλτρα, η χρήση του συστήματος business intelligence του ΕΟΠΥΥ για εντοπισμό παραβατικών συμπεριφορών, η κατάργηση εξίσωσης λιανικής με τιμή αποζημίωσης σε γενόσημα φάρμακα και η απένταξη φαρμάκων εκτός αποζημίωσης. Αυτές οι παρεμβάσεις είχαν στόχο όχι να περιορίσουν την πρόσβαση, αλλά να διασφαλίσουν ότι οι πόροι κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη, με το δημοσιονομικό τους όφελος να εκτιμάται σε άνω των 125 εκατομμυρίων ευρώ για το έτος εφαρμογής τους 2024.
Τα εμβληματικά έργα της επόμενης διετίας
Η επόμενη διετία φέρνει μια σειρά από νέα εμβληματικά έργα που θα ενισχύσουν αυτή την πορεία. Η ψηφιοποίηση των Περιλήψεων Χαρακτηριστικών Προϊόντος θα διασφαλίσει ταχύτερη πρόσβαση στις πληροφορίες ορθής χρήσης των συνταγογραφούμενων φαρμάκων, πάνω στην οποία μπορούν να εφαρμοστούν πιο αποτελεσματικά νέα ηλεκτρονικά φίλτρα αποζημίωσης που αφορούν συγκεκριμένες παραμέτρους συνταγογράφησης (όπως ποσότητα εμβαλάγιων, συχνότητα συνταγών, ειδικότητα συνταγογράφου κ.λπ.).
Επίσης, η εφαρμογή εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στον έλεγχο της συνταγογράφησης θα επιτρέπει στοχευμένη και άμεση ανίχνευση αποκλίσεων, χωρίς να επιβαρύνει τις διαδικασίες για τον ασθενή ή τον γιατρό.
Παράλληλα, η επέκταση του Συστήματος Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης στα νοσοκομεία θα ολοκληρώσει το σημερινό εξωνοσοκομειακό σύστημα, δημιουργώντας μια πλήρη ψηφιακή εικόνα.
Από το 2026 θα αναβαθμιστεί περαιτέρω και το σύστημα αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας (HTA), εναρμονιζόμενο πλήρως με τον νέο σχετικό ευρωπαϊκό Κανονισμό και με νέα εργαλεία που θα επιτρέπουν πιο αποτελεσματικές αξιολογήσεις νέων φαρμάκων.
Μαζί με αυτό, η καθιέρωση ενός μεταβατικού σχήματος αποζημίωσης, του λεγόμενου Ταμείου Καινοτομίας, με αρχικό προϋπολογισμό 50 εκατομμυρίων ευρώ και προγραμματισμένη έναρξη το 2026, σηματοδοτεί ένα εξίσου αποφασιστικό βήμα για την μεταρρύθμιση του ελληνικού συστήματος επί της αρχής του value-based healthcare, και τη διασφάλιση έγκαιρης αλλά ελεγχόμενης πρόσβασης των ασθενών σε νέες θεραπείες υψηλού κόστους βάσει των αποτελεσμάτων τους. Πρόκειται για προσεγγίσεις που φέρνουν την Ελλάδα στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών εξελίξεων, αυξάνοντας την προβλεψιμότητα και βελτιώνοντας τον χρόνο πρόσβασης των ασθενών.
Συνολικά, όλες οι δράσεις μας κινούνται υπό μια κοινή ομπρέλα, όπου στόχος είναι η καινοτομία να φθάνει έγκαιρα σε κάθε ασθενή που την έχει ανάγκη. Όλα αυτά προϋποθέτουν συνεργασία, σαφείς στόχους και αμοιβαία κατανόηση του ρόλου μας: να κάνουμε το σύστημα υγείας πιο ισχυρό και να διασφαλίσουμε ότι κάθε ασθενής έχει πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία που έχει ανάγκη.
Πηγή: www.planbemag.gr
