Νέα επιστημονικά δεδομένα έρχονται να ρίξουν φως στις φυλοεξαρτώμενες διαφορές του ανοσοποιητικού συστήματος, εξηγώντας τον λόγο για τον οποίο οι γυναίκες είναι πιο ευάλωτες στα αυτοάνοσα νοσήματα σε σύγκριση με τους άνδρες.
Από τη Ρούλα Σκουρογιάννη
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The American Journal of Human Genetics*, οι ερευνητές ανακάλυψαν περισσότερους από 1.000 γενετικούς «διακόπτες» που λειτουργούν διαφορετικά στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος των δύο φύλων. Η διαφορά αυτή οδηγεί σε υψηλότερη δραστηριότητα των φλεγμονωδών οδών στις γυναίκες.
Τι συμβαίνει στα αυτοάνοσα νοσήματα
Στα αυτοάνοσα νοσήματα —όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η σκλήρυνση κατά πλάκας και η ρευματοειδής αρθρίτιδα— το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στα υγιή κύτταρα του ίδιου του οργανισμού. Αυτή η δυσλειτουργία έχει ως αποτέλεσμα τη χρόνια φλεγμονή, τις βλάβες στους ιστούς και τη σοβαρή επιβάρυνση των αρθρώσεων, του δέρματος και ζωτικών οργάνων.
Η καινοτομία της κυτταρικής ανάλυσης
Η ερευνητική ομάδα από την Αυστραλία ανέλυσε πάνω από 1,25 εκατομμύρια κύτταρα του ανοσοποιητικού από το αίμα περίπου 1.000 υγιών εθελοντών. Χρησιμοποιώντας τεχνολογία αιχμής που επιτρέπει την ανάλυση σε επίπεδο μεμονωμένου κυττάρου, οι επιστήμονες εντόπισαν γενετικές παραλλαγές που εξαρτώνται από το φύλο.
Αυτές οι λεπτομέρειες είχαν διαφύγει από προηγούμενες μελέτες «μαζικής» ανάλυσης (bulk studies), οι οποίες μετρούσαν τη μέση δραστηριότητα του ανοσοποιητικού σε ολόκληρο το μείγμα κυττάρων, χάνοντας την εξειδικευμένη πληροφορία.
Γενετικοί «διακόπτες» και επίπεδα φλεγμονής
Οι ερευνητές εστίασαν στους λεγόμενους expression quantitative trait loci (eQTLs). Αυτοί οι γενετικοί διακόπτες λειτουργούν σαν «ρυθμιστές έντασης», ελέγχοντας πόσο ισχυρά ενεργοποιείται ή απενεργοποιείται ένα γονίδιο.
Τα ευρήματα έδειξαν σημαντικές διαφορές:
- Στις γυναίκες: Η γενετική δραστηριότητα είναι έντονα προσανατολισμένη προς τις φλεγμονώδεις οδούς, με υψηλότερα επίπεδα Β-κυττάρων και ρυθμιστικών Τ-κυττάρων.
- Στους άνδρες: Η δραστηριότητα επικεντρώνεται κυρίως στη βασική κυτταρική συντήρηση και τη σύνθεση πρωτεϊνών, με μεγαλύτερη αναλογία μονοκυττάρων, τα οποία δρουν ως η πρώτη γραμμή άμυνας του οργανισμού.
Το βιολογικό κόστος της ισχυρής άμυνας
«Αυτό το ιδιαίτερα αντιδραστικό ανοσοποιητικό προφίλ δίνει στις γυναίκες πλεονέκτημα στην καταπολέμηση των ιογενών λοιμώξεων, όμως συνοδεύεται από ένα βιολογικό τίμημα: τη μεγαλύτερη προδιάθεση για αυτοάνοσα νοσήματα», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης, Dr. Sara Ballouz από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας. Αντίθετα, τα ανδρικά κύτταρα είναι λιγότερο «προετοιμασμένα» για φλεγμονή, γεγονός που καθιστά τους άνδρες γενικά πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις.
Η ανάγκη για ιατρική ακριβείας ανά φύλο
Η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη να ενσωματωθεί το φύλο ως βασική παράμετρος στην έρευνα του ανοσοποιητικού.
«Αν και γνωρίζουμε ότι τα ανοσοποιητικά συστήματα ανδρών και γυναικών διαφέρουν, πολλές μελέτες εξακολουθούν να παραβλέπουν αυτές τις διαφορές», σημείωσε ο Dr. Seyhan Yazar από το Garvan Institute of Medical Research. Αυτή η παράλειψη μπορεί να περιορίσει την κατανόηση των ασθενειών και να οδηγήσει σε μεροληπτικές θεραπευτικές επιλογές που δεν ανταποκρίνονται εξίσου και στα δύο φύλα.
Περισσότερες λεπτομέρειες για τη δημοσίευση είναι διαθέσιμες στον ακόλουθο σύνδεσμο:
