Βασικά Σημεία
1. Η φλεγμονή ως κεντρικός μηχανισμός στην καρδιαγγειακή νόσο (CVD)
- Η χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στην παθογένεια όσο και στην πρόγνωση.
- Η υπολειπόμενη φλεγμονή, μετρημένη με υψηλής ευαισθησίας CRP (hsCRP), παραμένει ισχυρός προγνωστικός δείκτης για υποτροπιάζοντα συμβάματα, ακόμη και σε ασθενείς υπό αγωγή με στατίνες.
2. hsCRP και εκτίμηση κινδύνου
- Αυξημένη hsCRP σε κατά τα άλλα υγιή άτομα αναγνωρίζει μια ομάδα υψηλότερου κινδύνου.
- Οι στατίνες μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο πρώτου μείζονος καρδιαγγειακού συμβάματος ακόμη και με φυσιολογική LDL-χοληστερόλη → η hsCRP δίνει πληροφορίες κινδύνου πέρα από τα λιπίδια.
3. Κλινικό φάσμα
- Η φλεγμονή εμπλέκεται σε αθηροσκλήρωση, έμφραγμα μυοκαρδίου, καρδιακή ανεπάρκεια και περικαρδίτιδα.
4. Συστάσεις
- Έλεγχος & εκτίμηση κινδύνου: ενσωμάτωση βιοδεικτών φλεγμονής (κυρίως hsCRP).
- Απεικόνιση: συσχέτιση βιοδεικτών με απεικονιστικά ευρήματα.
- Τρόπος ζωής: διατροφή, άσκηση, διακοπή καπνίσματος έχουν αντιφλεγμονώδη δράση.
- Θεραπεία: αντιφλεγμονώδεις παρεμβάσεις σε πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη και στην καρδιακή ανεπάρκεια.
5. Προκλήσεις
- Δεν είχαν όλες οι κλινικές μελέτες αντιφλεγμονώδους θεραπείας επιτυχία → δεν υπάρχουν ακόμη ευρείες συστάσεις για όλους τους παράγοντες.
- Ακόμη και σε επιτυχημένες μελέτες, η αλληλεπίδραση φλεγμονής με άλλα συστήματα (ανοσολογικό, μεταβολικό κ.λπ.) δεν έχει κατανοηθεί πλήρως.
6. Μελλοντικές προοπτικές
- Οι νέοι βιοδραστικοί λιπιδικοί μεσολαβητές επίλυσης φλεγμονής αποτελούν υποσχόμενη κατεύθυνση για μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Οι συστάσεις αναλυτικότερα
– Φλεγμονή & Καρδιαγγειακή Νόσος
1. Εκτίμηση & Βιοδείκτες Κινδύνου
- Η hsCRP πρέπει να μετράται σε ασθενείς με πρωτογενή ή δευτερογενή πρόληψη.
- Άλλοι βιοδείκτες (IL-6, λευκά, αναλογία ουδετερόφιλων/λεμφοκυττάρων, DNA-ινώδες) ερευνώνται, αλλά δεν έχουν σταθερά χρησιμοποιηθεί σε μεγάλες μελέτες.
2. Απεικονιστικοί Βιοδείκτες
- Υποσχόμενοι για ανίχνευση αγγειακής φλεγμονής αλλά όχι ακόμα για κλινική χρήση.
3. hsCRP & Πρωτογενής Πρόληψη
- hsCRP ≥ 3 mg/L μπορεί να χρησιμοποιείται για εντοπισμό υγιών ατόμων με αυξημένο φλεγμονώδες φορτίο.
- Σε αυτούς μπορεί να δικαιολογείται έναρξη στατίνης, ανεξάρτητα από LDL.
4. hsCRP & Δευτερογενής Πρόληψη
- Σε ασθενείς με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο, η hsCRP είναι ισχυρός προγνωστικός δείκτης.
- Σταθερά αυξημένη hsCRP μετά από θεραπεία → σκέψη για εντατικοποίηση στατίνης ή/και προσθήκη άλλης θεραπείας.
- Προτιμώμενος στόχος: hsCRP < 2 mg/L.
5. Φαρμακολογικές Παρεμβάσεις
- Οι στατίνες μειώνουν CRP και αποτελούν βάση θεραπείας.
- Άλλα φάρμακα με επιδράσεις στη φλεγμονή:
- Colchicine: ισχυρά δεδομένα σε δευτερογενή πρόληψη.
- IL-1β αναστολείς (π.χ. canakinumab) → αποδεδειγμένη μείωση συμβαμάτων, αλλά θέματα κόστους/ασφάλειας.
- IL-6 αναστολείς → σε εξέλιξη μελέτες.
6. Τρόπος Ζωής
- Διακοπή καπνίσματος.
- Διατροφή: Μεσογειακή, DASH, φυτικές ίνες, ω-3, περιορισμός επεξεργασμένων τροφίμων.
- Σωματική δραστηριότητα: ≥150 λεπτά μέτριας έντασης ή ≥75 λεπτά έντονης άσκησης/εβδομάδα.
- Διατήρηση φυσιολογικού βάρους για μείωση συστηματικής φλεγμονής.
7. Καρδιακή Ανεπάρκεια & Άλλες CVD
- hsCRP & IL-6 μπορεί να χρησιμοποιούνται για πρόγνωση σε καρδιακή ανεπάρκεια.
- DNA cf μπορεί να είναι βοηθητικό.
- Αντιφλεγμονώδεις θεραπείες στη HF παραμένουν υπό διερεύνηση.
8. Οξέα Καρδιαγγειακά Συμβάματα
- Colchicine μπορεί να έχει ρόλο σε επιλεγμένους ασθενείς μετά από έμφραγμα, αλλά χρειάζονται περαιτέρω μελέτες.
Μήνυμα για το σπίτι
- Η hsCRP είναι το πιο αξιόπιστο και εφαρμόσιμο εργαλείο για την κλινική πράξη.
- Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής είναι η βάση.
- Στατίνες = Θεμελιώδους σημασίας, ενώ νέες αντιφλεγμονώδεις θεραπείες (colchicine, IL-αναστολείς) δείχνουν μεγάλη προοπτική.
Επιμέλεια: Αγγελική Ζαχαράκη, Καρδιολόγος, Ηράκλειο Κρήτης
Βιβλιογραφία:
JACC- in press
Inflammation and Cardiovascular Disease: 2025 ACC Scientific Statement: A Report of the American College of Cardiology
George A. Mensah, MD, FACC, Francine K. Welty, MD, PhD, FACC, et. al.
10.1016/j.jacc.2025.08.047
Επιμέλεια: Αγγελική Ζαχαράκη, Καρδιολόγος
