ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΚΙ … ΑΛΛΑ”από τον Ομ. Καθηγητή, Ιωάννη , 26.1.2026 – Βηματοδότηση στην Καρδιακή Ανεπάρκεια

Κάτι σαθρό υπάρχει στα ελληνικά πανεπιστήμια. Γενεσιουργές αιτίες του είναι η εμμονή μερίδας πανεπιστημιακών να θεωρούν τον χώρο τους (τμήμα, σχολή ή ΑΕΙ) τιμάριό τους, το οποίο πρέπει να διαφυλάξουν για να υπηρετήσουν προσωπικές και οικογενειακές φιλοδοξίες στο ακαδημαϊκό πεδίο ή στην πολιτική. Δεν τους τιμούν αυτές οι πρακτικές και το μόνο που πετυχαίνουν είναι να αδικούν νέους, άξιους επιστήμονες και το ίδιο το ΑΕΙ τους. Και εντέλει, οι καθηγητές δεν ντρέπονται; Το έλλειμμα αξιοπρέπειας (κάποτε) πληρώνεται ακριβά(θεία δίκη).

Συνάδελφοι Συναδέλφισσες

Γιατροί με φαρμακευτικές χορηγίες συνταγογραφούσαν πιο συχνά PCSK9 inhibitors ή ARNi, σ ασθενείς με στεφανιαία νόσο ή καρδιακή ανεπάρκεια αντίστοιχα. Τουναντίον αυτό δεν ίσχυε για συνταγογράφιση DOACs σ ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή με εξαίρεση αν οι χορηγίες ήταν πολύ σημαντικές.
Annapureddy AR, Murugiah K, Zheng L, et al. Relationship between payments to physicians and prescription patterns for PCSK9is, ARNis and DOACs: A report from the NCDR PINNACLE registry. American Heart Journal. Published online on July 24, 2025. doi: 10.1016/j.ahj.2025.07.015
Εχει συμβεί: φαρμακευτικός αντιπρόσωπος(rep) απολύθηκε για την επιλογή γιατρού που δεν τα είπε καλά στο δορυφορικό. Ενας άλλος απολύθηκε γιατί όταν πήγε να συστήσει τον προϊστάμενο του σε καθηγητή ο τελευταίος δεν ενθυμείτο την χορηγία.
ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ η ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΆΡΚΕΙΑ N Engl J Med 2026;394:367-81.

Η φυσιολογική βηματοδότηση μπορεί να επιτευχθεί με αμφικοιλιακή (δεξιά κοιλία και στεφανιαία κόλπο ) ή βηματοδότηση συστήματος αγωγιμότητας μέσω του δεματίου His ή του αριστερού κλάδου. Ενδείκνυται σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, ( κλάσμα εξώθησης 50% ή λιγότερο και υψηλό ή αναμενόμενο υψηλό φορτίο κοιλιακής βηματοδότησης και επανασυγχρονισμό αριστερής κοιλίας σε ασθενείς με ευρύ σύμπλεγμα QRS).

• Τυχαιοποιημένες μελέτες αμφικοιλιακής βηματοδότησης σε περισσότερους από 10.000 ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια έχουν δείξει βελτιωμένο LVEF, μειωμένη ανεπάρκεια μιτροειδούς και όγκους αριστερής κοιλίας, βελτιωμένη ποιότητα ζωής και ικανότητα άσκησης, λιγότερες νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια και βελτιωμένη επιβίωση. Το μεγαλύτερο όφελος παρατηρείται σε ασθενείς που έχουν LBBB ε διάρκεια QRS >150 msec ή περισσότερο, ενώ η αμφικοιλιακή βηματοδότηση μπορεί να έχει αμελητέο όφελος όταν η διάρκεια QRS είναι 130 msec ή λιγότερο. • Αναδρομικές μελέτες υποδεικνύουν ότι η βηματοδότηση του συστήματος αγωγιμότητας μπορεί να προσφέρει οφέλη ίσα ή μεγαλύτερα από την αμφικοιλιακή. Οι τρέχουσες μελέτες θα διευκρινίσουν τη σχετική αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της φυσιολογικής βηματοδότησης σε σύγκριση με την αμφικοιλιακή .

Σαν ακαδημαικός δάσκαλος και πρώην πρόεδρος της ΕΚΕ ένοιωσα ευχάριστο συναίσθημα το ότι στη παραπάνω ανασκόπηση αναφέρθηκε στο πρόσφατο ΠΙΕΔΙΚΑΡ από τον ειδικευόμενο του Σισμανογλείου Ι. Μαυρογένη. Αποτελεί δείγμα του πόσο έγκαιρα ενημερωμένοι είναι οι σύγχρονοι ειδικευόμενοι μας και σε μη πανεπιστημιακές κλινικές

NSTEMI ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ

Γυναίκα ηλικίας 78 ετών με ελεύθερο ατομικό αναμνηστικό και χωρίς παράγοντες κινδύνου λογο πόνου στο στήθος επισκέφτηκε το ΚΥ Σάββατο βράδυ. Το ΗΚΓ -δεν έχουμε γνώση- ήταν χωρίς ευρήματα- δυνατότητα τροπονΊνης δεν υπήρχε και της συστήθηκε μεταφορά σ ε νοσοκομείου. Η ίδια αρνήθηκε και οι δικοί της δεν επέμενα. Την Τρίτη η τροπονΊνη ήταν 3.000. Το απόγευμα μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο-όχι πόνος, ΗΚΓ Q στη ΙΙΙ -κα Τ ΣΦ έδειξε πλήρως αποφραγμένη δεξιά αρτηρία και φυσιολογικό το αριστερό σύστημα. Συστήθηκε συντηρητική αντιμετώπιση

To περιστατικό μας υπενθυμίζει:

Τις δυσκολίες του πόνου στο στήθος στις γυναίκες και μάλιστα ηλικιωμένες Φυσιολογικό ΗΚΓ στα ΤΕΠ δεν αποκλείει ΟΣΣ

Δικαιώνονται οι ESC 2024 guidelines που ανέπτυξαν το STEMI NSTEMI μαζί.

Και στο ΝSΤΕΜΙ μπορεί να έχουμε πλήρως φραγμένη αρτηρία

Στη μελέτη SENIOR RITA UK τυχαιοποιήθηκαν 1518 ασθενείς > 75 ετών(γυναίκες 45% ΚΜ 23%) σε μια στρατηγική σύγκρισης της πρώιμης ΣΦ με τη συντηρητική αγωγή. Στα 4 5 χρόνια παρακολούθηση δεν παρατηρήθηκε διαφορά στον ΚΑ θάνατο και μη θανατηφόρο ΕΜ.

ΣΕ ΣΦ υποβλήθηκε το 90% και ο διάμεσος χρόνος από τη εισαγωγή στη ΣΦ ήταν 5 ημέρες. Οi μισοί υποβλήθηκαν σε επεναγγείωση(46.6 PCI, 3.3% CABG)

Από τη ομάδα με συντηρητική αντιμετώπιση 24% υπεβλήθη σε ΣΦ και οι μισοί σε επαναιμάτωση. N Engl J Med 2024;391:1673- 1684

Ο θάνατος του Γ Παπαδάκη μας ξαναθυμίζει: Μπορεί να είσαι ανάμεσα στους καλύτερους γιατρούς, να ζεις στο κολωνάκι αλλά και πάλι να μη προφτάσεις να φτάσεις ζωντανός στο νοσοκομείο

Από δικές μας παρατηρήσεις τη δεκαετία του 90. Πολλοί θάνατοι συμβαίνουν τις πολύ πρώτες ώρες λόγω κοιλιακής μαρμαρυγής

Η 30 ημερών θνητότητα στις ΗΠΑ είναι 13% και η ενδονοσοκομειακή 7.3%.

Το Κώλυμα με τους αριθμούς- που κατά καιρούς είχα σχολιασθεί- δεν είναι γραφειοκρατική άσκηση αλλά μια κανονική γιατί αυτό που μετράμε είναι αυτό που επιλέγουμε να αξιολογήσουμε και αυτό που αναφέρουμε είναι αυτό που υπο χρεωνόμαστε να βελτιώσουμε.

Transfer of Patients With ST-Elevation MI for Reperfusion—It’s About Time

Paul W. Armstrong, ¹ Christopher B. Granger, Kevin R. Bainey, JAMA Cardiology 2026 in press

Οι κορυφαίοι στο είδος επανέρχονται στο χρόνο και το είδος της επαναιμάτωσης. Από τη στιγμή που ο ασθενής με STEMI φτάσει σε νοσοκομείο και η απόσταση από το επεμβατικό κέντρο είναι >90 λεπτά το σωστό είναι να θρομβολύεται πριν τη μεταφορά. Οι ιδανικοί χρόνοι είναι 10-30 λεπτά για θρομβόλυση και 60-90 για prPCI. Ο από το 2004 ισχυρισμός των ACC/AHA guidelines ότι “the appropriate and timely use of some reperfusion therapy is likely more important than the choice of therapy” ακόμη αντηχεί σαν σοφή συμβουλή.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΩΟΕΙΔΕΣ ΤΡΗΜΑ PFO

Πρώτο περιεγράφηκε από τον Leonardo Da Vinci το 1500 και η παράδοξη εμβολή το 1877. H πρώτη διαδερμική σύγκλειση έγινε το 1992(του μεσοκολπικού(ASD) είχε προηγηθεί το 1974). Τώρα περα από τις Nickel–titanium alloy (nitinol) συσκευές σύγκλεισης έχουμε και με βιο απορροφήσιμο υλικό. Ηχω καρδιογραφικά εξαφανίστηκε στους 24 μήνες . Circulation. 2026;153:71–81

O μικρός αριθμός διαδερμικών επεμβάσεων(TAVR, MTEER) συνοδεύεται με φτωχότερη πρόγνωση(θα μπορούσε να είναι και διαφορετικά;)

Στις ΗΠΑ διενεργούνται > 100 000 TAVR και > 15 000 MTEER επεμβάσεις ετησίως από 7524 χειριστές for TAVR και 2483 for MTEER). ΤΟ NCDs ορίζει ελαχιστο αριθμό ανα νοσοκομείο και όχι ατομικά ανα χειριστή.

Χειριστές με <15 TAVR ετησίως συσχετίστηκαν με υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας 30 ημερών και ενδονοσοκομειακών επιπλοκών σε σύγκριση με τους χειριστές με περισσότερες από 37 TAVR ετησίως.

Στην Ελλάδα υπάρχουν 33 κέντρα (>100 χειριστές) και για διατήρηση της πιστοποίησης του κέντρου χρειάζονται 40 TAVR στα 2 χρόνια.

Μεταξύ των επεμβάσεων MTEER, οι χειριστές με λιγότερες από 7 ετησίως παρουσίασαν υψηλότερα ποσοστά ενδονοσοκομειακών επιπλοκών από εκείνους με περισσότερες από 16 , αλλά δεν βρέθηκε διαφορά στη 30 ημερών θνησιμότητα
Kumbhani DJ, Girotra S, Dong H, et al. Contemporary Operator Procedural Volumes and Outcomes for TAVR and MTEER in the US. JAMA Cardiol. Published online January 08, 2026. doi:10.1001/jamacardio.2025.5645

Για τους Καρδιοχειρουργούς Ελάχιστα επεμβατική διορθωτική επεμβάσεις(επι διορθώσεις) Minimally invasive mitral valve surgery (MIMVS)

The threshold to define a high-volume centre ranges between 53 and 60 cases/year based on repair rate, long-term survival and freedom-from reoperation showed on an individual surgeon level that the required number of operations needed to overcome the learning curve in minimally invasive mitral valve repair was between 75 and 125 cases. In order to maintain good outcomes after passing the learning curve, a minimum of one procedure per week (or >50 cases per year) was necessary. Individual learning curves varied markedly, illustrating the need for continuous surveillance of performance and quality outcomes.

Samuel Heuts et al. Defining centres of expertise for minimally invasive mitral valve surgery: a systematic review and volume–outcome meta-analysis Heart 2025; 111 984-991 Published Online First: 10 May 2025. doi: 10.1136/heartjnl-2024-325048

Complete Heart Block Detected by Consumer-Facing Digital Health Technologies

70χρονος άνδρας με υπέρταση και στεφανιαία νόσο προσήλθε στο TEΠ με ιστορικό δύσπνοιας και αργού καρδιακού ρυθμού για αρκετές ώρες. Την ημέρα της προσέλευσης, το εμπορικό του στρώμα — περιλάμβανε λειτουργία βαλλιστοκαρδιογραφικής παρακολούθησης — τον είχε ειδοποιήσει ότι ο μέσος καρδιακός ρυθμός του το προηγούμενο βράδυ κατά τη διάρκεια του ύπνου (42 παλμοί ανά λεπτό) ήταν χαμηλότερος από τον συνηθισμένο (78 παλμοί ανά λεπτό). Χρησιμοποιώντας το smartwatch και το οικιακό πιεσόμετρο, ο ασθενής επιβεβαίωσε συνεχιζόμενη βραδυκαρδία. Αφού παρατήρησε επίσης νέα δύσπνοια λόγω κόπωσης, κάλεσε τον γιατρό του, Ο καρδιακός ρυθμός του ήταν 40 παλμοί ανά λεπτό και η ΑΠ 127/64 mm Hg. Η κλινική εξέταση δεν ήταν αξιοσημείωτη, εκτός από τη βραδυκαρδία. Μια ανασκόπηση της τάσης του καρδιακού ρυθμού στο smartwatch του ασθενούς έδειξε μια ξαφνική μείωση του καρδιακού ρυθμού στις 2 μ.μ. την ημέρα πριν από την προσέλευση (Πάνελ Α). ΤΟ ΗΚΓ έδειξε πλήρη καρδιακό αποκλεισμό με ρυθμό διαφυγής. Καθώς οι τεχνολογίες ψηφιακής υγείας που απευθύνονται στους καταναλωτές γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς, οι ασθενείς μπορεί να ζητήσουν τη γνώμη του γιατρού σχετικά με τα αποτελέσματα. Παρόλο που η ασυμπτωματική βραδυκαρδία κατά τη διάρκεια του ύπνου είναι συχνή, η ξαφνική εμφάνιση απροσδόκητης, συμπτωματικής βραδυκαρδίας δικαιολογεί αξιολόγηση, με επιβεβαιωτικό ΗΚΓ. Μετά την τοποθέτηση βηματοδότη DDD χωρίς ηλεκτρόδιο, τα συμπτώματα του ασθενούς υποχώρησαν.

SPORT CARDIOLOGY ΑΙΦΝΙΔΙΑ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΑΚΟΠΗ ΣΕ ΑΘΛΗΤΕΣ N Engl J Med 2026;394:268-80.

Abnormal electrocardiogram findings in athletes . A consensus statement of the EΑPC of the ESC. Στη συγγραφική ομάδα και ο Μιχ. Παπαδάκης Eur Heart J (2026) 47, 152–169

Λίγη υπομονή μέχρι το sport Cardiology 18-20 Σεπτεμβρίου στο Καβούρι AHA SCIENTIFIC STATEMENT Socioeconomic and Structural Barriers to Addressing Obesity in Communities. Circulation 2026 in press