Πολύ σπάνιες περιπτώσεις θρόμβωσης που σχετίζονται με θρομβοπενία έχουν συμβεί μετά από το εμβόλιο AstraZeneca. Αυτό το σύνδρομο ονομάζεται αυτοάνοση θρόμβωση και θρομβοπενία επαγώμενη από εμβολιασμό (Vaccine-associated Immune Thrombosis and Thrombocytopenia -VITT). Συνολικά, 40 περιπτώσεις VITT έχουν αναφερθεί. Αποτελεί μια πολύ σοβαρή κατάσταση, η οποία εμφανίζεται συχνότερα σε νεαρές γυναίκες, 1-2 εβδομάδες μετά την πρώτη δόση του εμβολίου AstraZeneca και χαρακτηρίζεται σχεδόν πάντα από σοβαρή θρομβοπενία και εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση (CVT), με ποσοστό θνησιμότητας υψηλότερο από 60%. Αρκετές εθνικές και διεθνείς επιστημονικές εταιρείες και ομάδες εμπειρογνωμόνων δημοσίευσαν συστάσεις για τη διαχείριση ασθενών με υποψία VITT συνδρόμου οι οποίες συνοψίζονται παρακάτω:
– Άτομα με επίμονα συμπτώματα (> 3 ημέρες), όπως σοβαρή κεφαλαλγία, ζάλη, εστιακά νευρολογικά συμπτώματα, διαταραχές της όρασης, δύσπνοια, θωρακικό ή κοιλιακό άλγος ή άλγος στα άκρα, που θα προκύψει 5-20 ημέρες μετά τον εμβολιασμό με AstraZeneca, θα πρέπει να διερευνηθούν επειγόντως μέσω εργαστηριακών εξετάσεων (γενική αίματος, επίχρισμα περιφερικού αίματος, επίπεδα δ-διμερών και ινωδογόνου, ενεργοποιημένος χρόνος μερικής θρομβοπλαστίνης, χρόνος προθρομβίνης) και απεικονιστικό έλεγχο (ανάλογα με τα συμπτώματα, μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία θώρακος / κοιλίας).
– Σε περίπτωση θρόμβωσης και/ή θρομβοπενίας (<150.000/mm3), είναι επιτακτικός ο έλεγχος για θρομβοπενία προκαλούμενη από ηπαρίνη (heparin-induced thrombocytopenia; HIT), με βάση την ανοσολογική ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του αιμοπεταλιακού παράγοντα 4 (platelet factor 4; PF4). Σε περίπτωση θετικότητας σε ELISA, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι μέθοδοι HIPA (heparin-induced platelet activation assay) ή η μέθοδος SRA (serotonin-release assay) ως επιβεβαιωτικές δοκιμασίες για VITT.
– Μέχρι να αποκλειστεί το σύνδρομο VITT, η αντιπηκτική αγωγή με μη κλασματοποιημένη ηπαρίνη (UFH) ή ηπαρίνη μικρού μοριακού βάρους (ΗΜΜΒ) πρέπει να αποφεύγεται και να χορηγούνται εναλλακτικά αντιπηκτικά συμβατά με HIT (δηλαδή fondaparinux, danaparoid, argatroban). Προτείνεται η χρήση άμεσων από του στόματος αντιπηκτικών (DOACs), που έχει αποδειχθεί ότι είναι ασφαλή για τη θεραπεία της HIT και δεν απαιτούν αρχική θεραπεία με ηπαρίνη, για θεραπεία ύποπτων και επιβεβαιωμένων περιπτώσεων VITT. Η χορήγηση των DOACs, ωστόσο, μπορεί να είναι δύσκολη σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Να σημειωθεί ότι δεν θα πρέπει να γίνονται μεταγγίσεις αιμοπεταλίων.
– Σε ασθενείς με επιβεβαιωμένο σύνδρομο VITT, μπορεί να είναι χρήσιμη η χορήγηση ενδοφλέβιας ανοσοσφαιρίνης υψηλής δόσης (IVIG, 1 g/kg ημερησίως για 2 συνεχόμενες ημέρες) ή δεξαμεθαζόνη (40 mg ημερησίως για 4 ημέρες) για διακοπή του προθρομβωτικού μηχανισμού. Επιπλέον, οι αναστολείς της τυροσινικής κινάσης Bruton, οι οποίοι αναστέλλουν την ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων που προκαλείται διαμέσου του υποδοχέα FCγRIIA, έχουν προταθεί ως εναλλακτική θεραπεία.
Link άρθρου: (COVID-19 Vaccine-associated Immune Thrombosis and Thrombocytopenia (VITT): diagnostic and therapeutic recommendations for a new syndrome https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ejh.13665 )
ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ
Γ. Ντάιος, MD, PhD
Αν. Καθηγητής Παθολογίας, Παθολογική Κλινική, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Γεν. Γραμματέας του ΙΜΕΘΑ
Επιμέλεια κειμένων
Α. Καραγιαννάκη , MD
Υποψήφια Διδάκτωρ, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
