Εντατική άσκηση, ηλικία και η «καρδιά του αθλητή» στους ποδηλάτες
(Δημοσίευση μας στο European Journal of Preventive Cardiology, 1η συγγραφέας Irene Juanes Domínguez)
Η «αθλητική καρδιά» αποτελεί ένα από τα πιο καλά μελετημένα αλλά και πιο παρεξηγημένα φαινόμενα στην αθλητική και προληπτική καρδιολογία. Στη μελέτη μας, η οποία δημοσιεύτηκε στο European Journal of Preventive Cardiology, εξετάσαμε πώς η ηλικία επηρεάζει την καρδιακή προσαρμογή σε ανταγωνιστικούς ποδηλάτες αντοχής, συγκρίνοντας νεαρούς και masters αθλητές.
Τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για την «αθλητική καρδιά»
Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε ότι η μακροχρόνια άσκηση αντοχής οδηγεί σε μια σειρά φυσιολογικών προσαρμογών της καρδιάς, γνωστών ως «καρδιά του αθλητή». Αυτές περιλαμβάνουν κυρίως διάταση της αριστερής κοιλίας, ήπια αύξηση του πάχους των τοιχωμάτων και χαρακτηριστικές αλλαγές στο καρδιογράφημα, χωρίς παθολογική σημασία. Οι περισσότερες μελέτες, όμως, αφορούσαν νεαρούς αθλητές, ενώ τα δεδομένα για μεγαλύτερους σε ηλικία αθλητές αντοχής ήταν περιορισμένα και συχνά αντιφατικά. Υπήρχε η γενική αντίληψη ότι η καρδιά συνεχίζει να προσαρμόζεται με παρόμοιο τρόπο ακόμη και σε μεγαλύτερες ηλικίες, αρκεί η άσκηση να είναι συστηματική και έντονη. Αυτό ακριβώς το σημείο θελήσαμε να διερευνήσουμε πιο συστηματικά.
Τι δείχνει η μελέτη μας;
Στη μελέτη μας συμπεριλάβαμε 112 ανταγωνιστικούς ποδηλάτες, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε πλήρη καρδιολογικό έλεγχο με καρδιογράφημα και υπερηχοκαρδιογράφημα. Συγκρίναμε νεαρούς αθλητές (<40 ετών) με masters ποδηλάτες (>40 ετών) με πολυετή ιστορία προπόνησης αντοχής.
Διαπιστώσαμε ότι οι νεαροί ποδηλάτες παρουσίαζαν σαφώς πιο έντονα χαρακτηριστικά «αθλητικής καρδιάς», όπως μεγαλύτερη διάταση της αριστερής κοιλίας και υψηλότερη συχνότητα εκκεντρικής υπερτροφίας. Αντίθετα, οι masters ποδηλάτες, παρά τις δεκαετίες συστηματικής άσκησης, παρουσίαζαν κατά κύριο λόγο φυσιολογική καρδιακή γεωμετρία και μικρότερο βαθμό καρδιακής αναδιαμόρφωσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε το εύρημα ότι ο χρόνος άσκησης συσχετιζόταν με το μέγεθος της αριστερής κοιλίας μόνο στους νεαρούς αθλητές, ενώ αυτή η σχέση δεν παρατηρήθηκε στους masters. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η ικανότητα της καρδιάς να αναδιαμορφώνεται δομικά με την άσκηση μειώνεται με την ηλικία.
Γιατί έχει σημασία στην κλινική πράξη
Τα αποτελέσματά μας έχουν ουσιαστική κλινική σημασία. Στους masters αθλητές, η παρουσία σημαντικής διάτασης της αριστερής κοιλίας ή υπερτροφίας δεν θα πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην «αθλητική καρδιά», αλλά να εγείρει την υποψία υποκείμενης καρδιακής νόσου και να οδηγεί σε πιο προσεκτική διερεύνηση. Η σωστή διάκριση μεταξύ φυσιολογικής προσαρμογής και παθολογίας είναι κρίσιμη για την ασφάλεια των αθλητών και την αποφυγή λανθασμένων διαγνώσεων.
Μήνυμα προς αθλητές και προπονητές
Από τα δεδομένα της μελέτης μας προκύπτει ένα σαφές πρακτικό μήνυμα για αθλητές και προπονητές: η «αθλητική καρδιά» δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις ηλικίες. Στους νεότερους αθλητές, η καρδιά προσαρμόζεται πιο έντονα στην προπόνηση αντοχής, με μεγαλύτερους καρδιακούς όγκους, κάτι που συνήθως είναι φυσιολογικό. Αντίθετα, στους masters αθλητές, ακόμη και με πολλά χρόνια συστηματικής προπόνησης, η καρδιά τείνει να εμφανίζει πιο ήπιες δομικές αλλαγές. Αυτό σημαίνει ότι σημαντική διάταση ή υπερτροφία της καρδιάς σε μεγαλύτερες ηλικίες δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένα φυσιολογική, αλλά χρειάζεται προσεκτική καρδιολογική αξιολόγηση. Η σωστή ερμηνεία της «καρδιάς του αθλητή» βοηθά ώστε η προπόνηση να συνεχίζεται με ασφάλεια, χωρίς αχρείαστους περιορισμούς αλλά και χωρίς να αγνοούνται πιθανά προειδοποιητικά σημάδια.
Συμπέρασμα
Με τη μελέτη μας δείχνουμε ότι η «καρδιά του αθλητή» δεν είναι ίδια σε όλες τις ηλικίες. Οι νεαροί ποδηλάτες εμφανίζουν πιο έντονη καρδιακή προσαρμογή, ενώ στους masters αθλητές η ηλικία φαίνεται να περιορίζει τον βαθμό της φυσιολογικής αναδιαμόρφωσης. Η κατανόηση αυτών των διαφορών είναι απαραίτητη τόσο για την κλινική αξιολόγηση όσο και για την ασφαλή συνέχιση της άσκησης αντοχής σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Βιβλιογραφία
Endurance training and the aging heart: a cross-sectional analysis of competitive cyclists
Irene Juanes Domínguez , Saad Fyyaz , Ahmed Merghani , Gemma Parry-Williams , Stathis Papatheodorou , Daniel Abioye , Daniel Tardo , Mihnea Casian , Michael Papadakis , Sanjay Sharma , Gherardo Finocchiaro
European Journal of Preventive Cardiology 2025
Διαβάστε τη πλήρη μελέτη στο link εδώ
Διαβάστε πως γίνεται ο καρδιολογικός έλεγχος των νέων αθλητών εδώ
Ακολουθεί διεθνής παρουσιάση της καρδιάς του αθλητή στους βετεράνους – μεγαλύτερους αθλητές από τον καθηγητή Sanjay Sharma στο video
Επιμέλεια: Δρ Ευστάθιος Παπαθεοδώρου,Καρδιολόγος, MD PhD (London, UK), Διδάκτωρ Πανεπιστημίου St George’s Λονδίνο
Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Αθηνών
Συνεργάτης Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου
Πηγή: https://www.epapatheodorou.gr/kardia-athliti-ilikia-veteranoi-athlites/
