Το καρδιογράφημα αποτελεί ένα από τα πιο βασικά και χρήσιμα εργαλεία στην καρδιολογία. Τα αρνητικά Τ στο καρδιογράφημα είναι ένα σχετικά συχνό εύρημα που προβληματίζει.
Τι αντιπροσωπεύει το κύμα Τ
Το κύμα Τ στο καρδιογράφημα αντικατοπτρίζει τη φάση επαναπόλωσης των κοιλιών, δηλαδή την ηλεκτρική επαναφορά των καρδιακών κυττάρων μετά τη συστολή. Φυσιολογικά, το κύμα Τ είναι θετικό στις περισσότερες απαγωγές, εκτός των απαγωγών V1, ΙΙΙ και aVR όπου είναι αρνητικό.
Πότε τα αρνητικά Τ είναι φυσιολογικά
- Σε παιδιά και εφήβους κάτω των 14 ετών: η παρουσία αρνητικών Τ στις απαγωγές V1–V3 είναι συχνό και φυσιολογικό εύρημα. Σε αυτές τις ηλικίες δεν υποδηλώνει απαραίτητα νόσο, αλλά συνιστάται υπερηχογράφημα καρδιάς και επαναληπτικός έλεγχος μέχρι την ηλικία των 16 ετών. Αν μετά την εφηβεία οι διαταραχές εμμένουν, τότε θεωρούνται παθολογικό εύρημα και χρειάζεται πιο αναλυτική διερεύνηση.
- Στις απαγωγές V1–V2: τα αρνητικά Τ θεωρούνται φυσιολογικά.
- Στις πρόσθιες απαγωγές (V1–V4): όταν προηγείται ανάσπαση του ST σε αθλητές αφρικανικής ή καραϊβικής καταγωγής, το εύρημα θεωρείται φυσιολογική προσαρμογή του αθλητικού καρδιογραφήματος.
- Μεμονωμένο αρνητικό Τ στην aVL: ιδίως όταν συνυπάρχει δεξιός ηλεκτρικός άξονας, μπορεί να θεωρηθεί φυσιολογική παραλλαγή.
Πότε τα αρνητικά Τ είναι παθολογικά
Η παρουσία αρνητικών Τ κυμάτων σε ενήλικες, ιδίως άνω των 30 ετών, απαιτεί διερεύνηση. Πρώτο βήμα είναι ο αποκλεισμός ισχαιμίας και στεφανιαίας νόσου. Όταν η ισχαιμία έχει αποκλειστεί, τα αρνητικά Τ πρέπει να διερευνώνται περαιτέρω ως πιθανό εύρημα μυοκαρδιοπάθειας ή μυοκαρδίτιδας. Άλλα αίτια που πρέπει να αποκλείονται είναι οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές καθώς και η χρήση αναβολικών στεροειδών.
1. Αρνητικά Τ στις πλάγιες απαγωγές (I, aVL, V5–V6)
Τα αρνητικά Τ στις πλάγιες απαγωγές είναι πάντα παθολογικά. Πολλές σειρές ασθενών έδειξαν ότι η παρουσία αυτού του ευρήματος, ακόμη και σε άτομα με φυσιολογικό υπερηχογράφημα, σχετίστηκε σε βάθος χρόνου με ανάπτυξη μυοκαρδιοπάθειας, κυρίως υπερτροφικής μυοκαρδιοπάθειας ή δευτερευόντως αρρυθμιογόνου μυοκαρδιοπάθειας και σπανιότερα διατατικής μυοκαρδιοπάθειας.
Από τα δεδομένα αυτά προκύπτουν τρία βασικά σημεία:
- Τα αρνητικά Τ στις πλάγιες απαγωγές θεωρούνται πάντοτε παθολογικά.
- Ένα φυσιολογικό triplex καρδιάς δεν επαρκεί: χρειάζεται πλήρης διερεύνηση με δοκιμασία κοπώσεως, Holter ρυθμού, μαγνητική τομογραφία καρδιάς και σε κάποιες περιπτώσεις γενετικός έλεγχος.
- Μπορεί να αποτελούν πρώιμο ηλεκτροκαρδιογραφικό σημείο μυοκαρδιοπάθειας, εμφανιζόμενο αρκετά χρόνια πριν την εκδήλωση δομικών αλλοιώσεων.
2. Αρνητικά Τ στις πρόσθιες απαγωγές (V1–V4)
Η παρουσία αρνητικών Τ στις πρόσθιες απαγωγές απαιτεί προσεκτική ερμηνεία. Εκτός από την ισχαιμία του πρόσθιου τοιχώματος, που είναι η συχνότερη αιτία, μπορεί να παρατηρηθούν και σε αρρυθμιογόνο μυοκαρδιοπάθεια δεξιάς κοιλίας (ARVC). Τα αρνητικά Τ σε V1–V3 ή V4 αποτελούν το κλασικό διαγνωστικό καρδιογραφικό σημείο της νόσου.
3. Αρνητικά Τ στις κατώτερες απαγωγές (II, III, aVF)
Τα αρνητικά Τ στις κατώτερες απαγωγές είναι λιγότερο συχνά και πρέπει να αξιολογούνται πάντα στο συνολικό πλαίσιο του καρδιογραφήματος. Μπορεί να σχετίζονται με ισχαιμία του κατώτερου τοιχώματος, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από κύματα Q ή μεταβολές του ST. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διάχυτη παρουσία αρνητικών Τ που περιλαμβάνει και τις κατώτερες απαγωγές μπορεί να υποδηλώνει φλεγμονώδη ή διηθητική διεργασία του μυοκαρδίου.
Συμπέρασμα
Τα αρνητικά Τ στο καρδιογράφημα δεν πρέπει να αγνοούνται. Η εντόπιση, η μορφολογία και η εξέλιξη τους με την πάροδο του χρόνου μπορούν να αποκαλύψουν πρώιμες μορφές μυοκαρδιοπάθειας ή ισχαιμίας, πριν αυτές γίνουν κλινικά έκδηλες.
Ενδεικτικές μελέτες – περαιτέρω ανάγνωση
- Adabag AS et al. “Prevalence and Prognostic Significance of T-Wave Inversion in Precordial Leads in Adults Without Coronary Disease.” American Journal of Cardiology. 2014;113(3):451–457.
https://doi.org/10.1016/j.amjcard.2013.10.022 - Maron BJ et al. “Clinical Significance of T-Wave Inversion and Its Relationship With Hypertrophic Cardiomyopathy.” Journal of the American College of Cardiology. 2020;75(15):1823–1834.
https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.02.028
Αρνητικά Τ στο καρδιογράφημα. Ποια η κλινική σημασία;
Διεθνής παρουσίαση για τα αρνητικά Τ στο καρδιογράφημα και τη σημασία τους.
Επιμέλεια: Δρ Ευστάθιος Παπαθεοδώρου, Καρδιολόγος, MD PhD (London, UK)
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου St George’s Λονδίνο
Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Αθηνών
Συνεργάτης Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου
Πηγή: https://www.epapatheodorou.gr/arnitika-t-sto-kardiografima/
