Η Μαρία Πολίτη εξηγεί τα συμπτώματα, το κρίσιμο πρώτο 48ωρο και τον ρόλο του εμβολισμού στη σωτήρια αντιμετώπιση
▶ Η επεμβατική νευροακτινολόγος Μαρία Πολίτη, που αντιμετώπισε το περιστατικό του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ, Γιώργου Μυλωνάκη,
εξηγεί στην «Ε» τι πρέπει να γνωρίζουμε ▶ Η μάχη με τον χρόνο και η θεραπεία που σώζει ζωές ▶«Υπολογίζεται ότι περίπου το 2-3% του γενικού πληθυσμού έχει ένα εγκεφαλικό ανεύρυσμα, χωρίς να το γνωρίζει»
Η σοβαρή περιπέτεια υγείας του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ, Γιώργου Μυλωνάκη, έφερε στο προσκήνιο μία από τις πιο επικίνδυνες νευρολογικές καταστάσεις, τη ρήξη ανευρύσματος εγκεφάλου, αλλά και τη σημασία της Επεμβατικής Νευροακτινολογίας, μιας ιατρικής ειδικότητας που, αν και λιγότερο γνωστή στο ευρύ κοινό, αποτελεί συχνά τη γραμμή άμυνας μεταξύ ζωής και θανάτου σε περιστατικά ρήξης ανευρύσματος. Πρόκειται για επείγον περιστατικό που απαιτεί άμεση διάγνωση και εξειδικευμένη αντιμετώπιση, καθώς κάθε λεπτό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για την επιβίωση, αλλά και την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Στην περίπτωση του κ. Μυλωνάκη, η άμεση κινητοποίηση των γιατρών και ο εμβολισμός πραγματοποιήθηκαν από εξειδικευμένους γιατρούς, όπως η επεμβατική νευροακτινολόγος και επιστημονικά υπεύθυνη του Κέντρου Εμβολισμών Αγγειακών Παθήσεων του «Ευαγγελισμού» Μαρία Πολίτη, αποτρέποντας περαιτέρω αιμορραγία.
Τι ακριβώς είναι, όμως, το ανεύρυσμα; Μπορεί να προληφθεί; Υπάρχουν συμπτώματα πριν από τη ρήξη; Πότε επιλέγεται ο εμβολισμός και πότε το χειρουργείο; Για όλα αυτά μιλά στην «Ε» η επεμβατική νευροακτινολόγος και επιστημονικά υπεύθυνη του Κέντρου Εμβολισμών Αγγειακών Παθήσεων του Ευαγγελισμού Μαρία Πολίτη, η γιατρός που αντιμετώπισε το περιστατικό του Γιώργου Μυλωνάκη, εξηγώντας με απλά λόγια τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες για μια πάθηση, που μπορεί να εμφανιστεί χωρίς προειδοποίηση, αλλά σήμερα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά όταν ο ασθενής φτάσει εγκαίρως στα σωστά χέρια.
Συνέντευξη στη Σοφία Σπανού
* Κυρία Πολίτη, σε ένα περιστατικό ζωής ή θανάτου, όπως αυτό που αντιμετωπίσατε με τον κ. Μυλωνάκη, πώς ισορροπεί ο γιατρός ανάμεσα στην απόλυτη ψυχραιμία, που απαιτεί το ιατρικό πρωτόκολλο και στην πίεση που ασκεί η κρισιμότητα της κατάστασης;
«Σε μια τέτοια στιγμή επικεντρώνεσαι αποκλειστικά στον ασθενή. Ιδιαίτερα στις επεμβάσεις στα αγγεία του εγκεφάλου, όπου η ακρίβεια είναι καθοριστική, η εμπειρία, η εκπαίδευση και η συνεργασία της ομάδας είναι αυτές που σου επιτρέπουν να λειτουργείς με ψυχραιμία και να παίρνεις τις σωστές αποφάσεις, ακόμη και κάτω από μεγάλη πίεση. Το βάρος της ευθύνης υπάρχει πάντα, γιατί γνωρίζεις ότι έχεις απέναντί σου έναν άνθρωπο που δίνει μάχη για τη ζωή του. Εκείνη τη στιγμή, όμως, προτεραιότητα είναι να αξιολογήσεις σωστά τα δεδομένα και να εφαρμόσεις την ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη θεραπευτική στρατηγική για τον συγκεκριμένο ασθενή».
* Η περιπέτεια του κ. Μυλωνάκη ανέδειξε τον ρόλο της Επεμβατικής Νευροακτινολογίας. Πόσο καθοριστική ήταν η ταχύτητα με την οποία αντιμετωπίστηκε το περιστατικό;
«Η έγκαιρη αντιμετώπιση ήταν ένας από τους σημαντικούς παράγοντες της επιτυχούς έκβασης. Στη ρήξη ενός εγκεφαλικού ανευρύσματος ο μεγαλύτερος κίνδυνος μετά την αρχική αιμορραγία είναι η επαναρρήξη, η οποία συχνά έχει καταστροφικές συνέπειες. Για τον λόγο αυτόν, οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν την οριστική αντιμετώπιση του ανευρύσματος όσο το δυνατόν νωρίτερα, ιδανικά μέσα στις πρώτες 24 ώρες και σε κάθε περίπτωση εντός 48 ωρών, όταν αυτό είναι εφικτό. Στην περίπτωση του κ. Μυλωνάκη, η ενδαγγειακή αντιμετώπιση με εμβολισμό επέτρεψε την άμεση και αποτελεσματική απομόνωση του ανευρύσματος από την κυκλοφορία του αίματος, αποτρέποντας μια νέα αιμορραγία. Η επιτυχία, βέβαια, δεν οφείλεται μόνο στην ίδια την επέμβαση, αλλά στη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων ειδικοτήτων, από τη διάγνωση και τη νοσηλεία μέχρι τη μετεγχειρητική παρακολούθηση».
* Γιατί πλέον σε πολλές περιπτώσεις προτιμάται ο εμβολισμός αντί της παραδοσιακής χειρουργικής αντιμετώπισης σε ένα τόσο κρίσιμο περιστατικό όπως η ρήξη ανευρύσματος;
«Η ενδαγγειακή θεραπεία με εμβολισμό έχει αλλάξει ριζικά την αντιμετώπιση των εγκεφαλικών ανευρυσμάτων τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Σήμερα, στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών με ρήξη ανευρύσματος αποτελεί την πρώτη θεραπευτική επιλογή, καθώς πραγματοποιείται χωρίς κρανιοτομία, μέσω ενός λεπτού καθετήρα που εισάγεται από τη μηριαία αρτηρία και οδηγείται με ακρίβεια μέχρι το ανεύρυσμα. Η μέθοδος αυτή είναι ελάχιστα επεμβατική, επιτρέπει ταχύτερη αντιμετώπιση και, σε πολλές περιπτώσεις, συνοδεύεται από μικρότερη επιβάρυνση για τον ασθενή και ταχύτερη ανάρρωση. Αυτό, βέβαια, δε σημαίνει ότι η χειρουργική αντιμετώπιση έχει πάψει να έχει σημαντικό ρόλο. Υπάρχουν ανευρύσματα στα οποία η χειρουργική αντιμετώπιση εξακολουθεί να αποτελεί την καλύτερη ή και τη μοναδική επιλογή. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα από μια εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα, με γνώμονα τα χαρακτηριστικά του ανευρύσματος και, κυρίως, το συμφέρον του ασθενούς».
* Ποιο είναι το «παράθυρο» ασφαλείας για την επέμβαση από τη στιγμή της ρήξης και τι είναι αυτό που καθιστά το πρώτο 48ωρο τόσο καθοριστικό για την επιβίωση;
«Μετά τη ρήξη ενός εγκεφαλικού ανευρύσματος αρχίζει ένας αγώνας με τον χρόνο. Το πρώτο 48ωρο θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς κατά το διάστημα αυτό είναι αυξημένος ο κίνδυνος επαναρρήξης του ανευρύσματος, μιας επιπλοκής που συνοδεύεται από πολύ υψηλή θνητότητα και σοβαρή νευρολογική αναπηρία. Για τον λόγο αυτόν, στόχος μας είναι η οριστική αντιμετώπιση του ανευρύσματος όσο το δυνατόν νωρίτερα, ιδανικά μέσα στο πρώτο 24ωρο και, όταν αυτό δεν είναι εφικτό, οπωσδήποτε εντός 48 ωρών, όταν το επιτρέπει η κλινική κατάσταση του ασθενούς. Με την έγκαιρη θεραπεία μειώνεται δραστικά ο κίνδυνος νέας αιμορραγίας. Ωστόσο, κάθε περιστατικό είναι διαφορετικό και ο χρόνος της επέμβασης καθορίζεται πάντοτε με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ασθενούς και τη συνολική ιατρική εκτίμηση. Ακόμη, όμως, και μετά την επιτυχή αντιμετώπιση του ανευρύσματος, η μάχη δεν έχει τελειώσει. Τις επόμενες περίπου 10 ημέρες υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης εγκεφαλικού αγγειόσπασμου, μιας σοβαρής επιπλοκής που απαιτεί στενή παρακολούθηση και, όταν χρειαστεί, άμεση θεραπευτική παρέμβαση. Γι’ αυτό η νοσηλεία σε εξειδικευμένα κέντρα με εμπειρία στη διαχείριση αυτών των ασθενών είναι εξίσου σημαντική».
* Πόσο εξελιγμένη είναι σήμερα η Επεμβατική Νευροακτινολογία στην Ελλάδα;
«Η Επεμβατική Νευροακτινολογία στην Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε πολύ υψηλό επίπεδο και είναι απολύτως συγκρίσιμη με εκείνη κορυφαίων ευρωπαϊκών χωρών.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην οργάνωση των υπηρεσιών, ενώ οι Έλληνες επεμβατικοί νευροακτινολόγοι συμμετέχουν ενεργά στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, στην έρευνα και στην εκπαίδευση νέων συναδέλφων. Η πρόκληση πλέον δεν αφορά την ποιότητα των ιατρών ή της τεχνολογίας, αλλά τη δυνατότητα όλων των ασθενών, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας τους, να έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε εξειδικευμένα κέντρα. Η περαιτέρω ανάπτυξη ενός οργανωμένου εθνικού δικτύου αντιμετώπισης των αγγειακών παθήσεων του εγκεφάλου είναι το επόμενο σημαντικό βήμα για τη χώρα μας».
* Έχει υπάρξει έντονος διάλογος για τη θεσμική κατοχύρωση της ειδικότητας της Επεμβατικής Νευροακτινολογίας. Γιατί είναι τόσο σημαντικό για την ασφάλεια του ασθενούς η επέμβαση να διενεργείται από εξειδικευμένους νευροακτινολόγους;
«Το ζητούμενο δεν είναι η αρχική ειδικότητα του ιατρού, αλλά η ποιότητα και η πληρότητα της εκπαίδευσης που έχει λάβει. Η Επεμβατική Νευροακτινολογία αποτελεί μία από τις πλέον απαιτητικές εξειδικεύσεις της σύγχρονης Ιατρικής. Οι διεθνείς επιστημονικές εταιρείες έχουν καθορίσει συγκεκριμένα πρότυπα εκπαίδευσης και πιστοποίησης, ακριβώς επειδή πρόκειται για επεμβάσεις υψηλής τεχνικής δυσκολίας, όπου κάθε απόφαση μπορεί να επηρεάσει άμεσα την έκβαση του ασθενούς. Η θέση της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας είναι ότι το θεσμικό πλαίσιο πρέπει να εναρμονιστεί πλήρως με αυτά τα διεθνή πρότυπα. Στόχος να διασφαλιστεί ότι κάθε ιατρός που πραγματοποιεί αυτές τις επεμβάσεις διαθέτει την ίδια ολοκληρωμένη και διεθνώς αναγνωρισμένη εκπαίδευση».
* Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ανεύρυσμα χωρίς να το γνωρίζουν; Υπάρχουν, δηλαδή, συμπτώματα πριν από τη ρήξη που θα πρέπει να μας κινητοποιήσουν;
«Ναι, υπάρχουν. Υπολογίζεται ότι περίπου το 2-3% του γενικού πληθυσμού έχει ένα εγκεφαλικό ανεύρυσμα, χωρίς να το γνωρίζει, καθώς στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτεται τυχαία σε μια απεικονιστική εξέταση που γίνεται για άλλον λόγο. Η μεγάλη πλειονότητα αυτών των ανευρυσμάτων δε θα υποστεί ποτέ ρήξη. Πριν από τη ρήξη, τα περισσότερα ανευρύσματα είναι απολύτως ασυμπτωματικά. Σπανιότερα, όταν έχουν μεγάλο μέγεθος ή πιέζουν γειτονικές δομές, μπορεί να προκαλέσουν επίμονο πονοκέφαλο, διπλωπία, πτώση του βλεφάρου ή άλλες διαταραχές της όρασης και των κρανιακών νεύρων. Η ρήξη, όμως, εκδηλώνεται συνήθως αιφνίδια, με έναν εξαιρετικά έντονο πονοκέφαλο, που οι ασθενείς συχνά περιγράφουν ως «τον χειρότερο πονοκέφαλο της ζωής τους». Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, εμέτους, δυσκαμψία του αυχένα, φωτοφοβία, διαταραχή του επιπέδου συνείδησης ή ακόμη και απώλεια αισθήσεων. Σε μια τέτοια περίπτωση απαιτείται άμεση μεταφορά στο νοσοκομείο, καθώς η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να αποβούν σωτήριες. Δε συνιστάται προληπτικός έλεγχος σε όλον τον πληθυσμό. Ωστόσο, σε άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό εγκεφαλικών ανευρυσμάτων ή με ορισμένα κληρονομικά νοσήματα που αυξάνουν τον σχετικό κίνδυνο, ο προληπτικός απεικονιστικός έλεγχος μπορεί να είναι σκόπιμος, πάντοτε μετά από αξιολόγηση από ειδικό ιατρό. Αν, τέλος, ένα εγκεφαλικό ανεύρυσμα διαπιστωθεί τυχαία σε κάποια απεικονιστική εξέταση, δε σημαίνει ότι χρειάζεται πάντα θεραπεία. Είναι, όμως, απαραίτητο ο ασθενής να αξιολογηθεί από εξειδικευμένο νευροακτινολόγο ή νευροχειρουργό, ώστε να εκτιμηθεί ο εξατομικευμένος κίνδυνος ρήξης και να αποφασιστεί η καταλληλότερη αντιμετώπιση».
* Πόσοι ασθενείς καταφέρνουν να επιστρέψουν πλήρως στην καθημερινότητά τους;
«Η ρήξη ενός εγκεφαλικού ανευρύσματος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές νευρολογικές καταστάσεις και, δυστυχώς, δεν καταφέρνουν όλοι οι ασθενείς να επανέλθουν πλήρως. Ωστόσο, η πρόγνωση έχει βελτιωθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια χάρη στην έγκαιρη διάγνωση, τις σύγχρονες ενδαγγειακές τεχνικές και την εξειδικευμένη νοσηλεία. Όσο νωρίτερα αντιμετωπιστεί το ανεύρυσμα και όσο πιο οργανωμένη είναι η φροντίδα σε εξειδικευμένο κέντρο, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες ο ασθενής να επιστρέψει στην καθημερινότητά του, ακόμη και μετά από μια τόσο σοβαρή αιμορραγία. Αυτός είναι ο λόγος που η ταχύτητα, η εμπειρία της ομάδας και η σωστή οργάνωση του συστήματος υγείας κάνουν πραγματικά τη διαφορά».
* Βλέποντας έναν ασθενή, όπως ο κ. Μυλωνάκης, να επιστρέφει λίγους μήνες μετά στο νοσοκομείο για να ευχαριστήσει την ομάδα που τον έσωσε, τι σημαίνει αυτό για εσάς; Είναι αυτές οι στιγμές που δικαιώνουν την πίεση και την ευθύνη του επαγγέλματός σας;
«Είναι από τις στιγμές που μας υπενθυμίζουν γιατί επιλέξαμε αυτό το επάγγελμα. Όταν βλέπεις έναν άνθρωπο που πριν από λίγους μήνες έδινε μάχη για τη ζωή του να επιστρέφει όρθιος, χαμογελαστός και να συνεχίζει την καθημερινότητά του, νιώθεις μια βαθιά ανθρώπινη ικανοποίηση που δύσκολα περιγράφεται με λόγια».
Πηγή: https://www.eleftheria.gr/larisa/kathe-lepto-metraei-sti-rixi-anevrysmatos/
