Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να ανιχνεύσει τον καρκίνο του παγκρέατος πολύ πριν αυτός καταστεί ορατός στις απεικονιστικές εξετάσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για έγκαιρη διάγνωση ενός από τους πιο θανατηφόρους τύπους καρκίνου, σε στάδιο όπου η θεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματική.
Το μοντέλο, που αναπτύχθηκε από ερευνητές της Mayo Clinic σε συνεργασία με άλλους επιστήμονες, εντόπισε ανεπαίσθητες αλλαγές σε συνήθεις αξονικές τομογραφίες (CT) κατά μέσο όρο περίπου 475 ημέρες πριν από τη διάγνωση των ασθενών, μεταδίδει το Bloomberg.
Ο καρκίνος του παγκρέατος σπάνια διαγιγνώσκεται σε πρώιμο στάδιο, καθώς οι όγκοι συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα και συχνά δεν είναι ορατοί στις απεικονίσεις μέχρι η νόσος να έχει προχωρήσει. Περισσότερο από το 85% των περιπτώσεων εντοπίζονται σε στάδιο όπου οι θεραπευτικές επιλογές περιορίζονται κυρίως στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, γεγονός που εξηγεί γιατί το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης παγκοσμίως ανέρχεται μόλις στο 10%.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν μια πιθανή αλλαγή στον τρόπο διάγνωσης της νόσου: από την καθυστερημένη αντίδραση στα συμπτώματα, στην έγκαιρη αναγνώριση ατόμων υψηλού κινδύνου χρόνια νωρίτερα.
“Αυτό το χρονικό παράθυρο έχει καθοριστική σημασία, καθώς η επίτευξη τόσο πρώιμης διάγνωσης θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες ίασης και να βελτιώσει την επιβίωση”, αναφέρουν οι ερευνητές.
Εάν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν σε πραγματικές συνθήκες προσυμπτωματικού ελέγχου, τέτοια εργαλεία θα μπορούσαν να μεταφέρουν περισσότερες περιπτώσεις σε στάδιο όπου η χειρουργική επέμβαση ή άλλες θεραπείες είναι εφικτές, κάτι που, σύμφωνα με μοντέλα πρόβλεψης, θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την επιβίωση.
“Μελέτες μοντελοποίησης δείχνουν ότι η αύξηση του ποσοστού των εντοπισμένων (τοπικών) παγκρεατικών καρκινωμάτων από 10% σε 50% θα μπορούσε να υπερδιπλασιάσει τα ποσοστά επιβίωσης. Αυτό υπογραμμίζει ότι ο χρόνος της διάγνωσης αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που καθορίζει την έκβαση”, σημειώνουν.
Το σύστημα, με την ονομασία Redmod, αναλύει μοτίβα σε εικόνες αξονικής τομογραφίας που δεν είναι ορατά στο ανθρώπινο μάτι. Εκπαιδεύτηκε και δοκιμάστηκε σε περισσότερες από 1.400 περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων 219 ασθενών των οποίων οι αρχικές εξετάσεις είχαν χαρακτηριστεί φυσιολογικές, αλλά αργότερα ανέπτυξαν καρκίνο του παγκρέατος.
Η τεχνητή νοημοσύνη αποδείχθηκε σημαντικά πιο αποτελεσματική από τους ακτινολόγους στον εντοπισμό αυτών των πρώιμων ενδείξεων. Αναγνώρισε σωστά το 73% των περιπτώσεων, έναντι περίπου 39% των γιατρών που εξέτασαν τις ίδιες εικόνες. Το πλεονέκτημα ήταν ακόμη μεγαλύτερο σε εξετάσεις που είχαν πραγματοποιηθεί πάνω από δύο χρόνια πριν από τη διάγνωση, όπου το σύστημα εντόπισε το 68% των περιπτώσεων, έναντι μόλις 23% των ακτινολόγων.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εργαλείο θα μπορούσε στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό ατόμων υψηλού κινδύνου, όπως ηλικιωμένοι με ανεξήγητη απώλεια βάρους ή νεοεμφανιζόμενο διαβήτη, ώστε να παρακολουθούνται στενότερα. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προοπτικές μελέτες για να επιβεβαιωθεί ότι βελτιώνει πραγματικά τα κλινικά αποτελέσματα πριν ενταχθεί στην καθημερινή ιατρική πράξη.
