Όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γυναίκες για την καλή υγεία της καρδιάς.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας, η Επεμβατική Καρδιολόγος Στέλλα Μαρία Κυβέλου ξεκαθαρίζει μύθους και αλήθειες γύρω από την υγεία της γυναικείας καρδιάς, με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση.
1. Η βασική αιτία θανάτου στις γυναίκες είναι τα καρδιαγγειακά συμβάματα.
Αυτό είναι αλήθεια. Για χρόνια υπήρχε η πεποίθηση ότι οι νόσοι του καρδιαγγειακού συστήματος είναι «αντρική υπόθεση». Σήμερα γνωρίζουμε ότι 1 στους 3 θανάτους ετησίως στις γυναίκες οφείλονται σε καρδιαγγειακό σύμβαμα, και όχι σε κάποια κακοήθεια, όπως ο καρκίνος μαστού. Παρ’ όλα αυτά μόλις το 44% των γυναικών φαίνεται να αναγνωρίζουν τον συγκεκριμένο κίνδυνο.
2. Ο σιωπηρός δολοφόνος που λέγεται αρτηριακή υπέρταση.
Αυτό είναι αλήθεια. Η υπέρταση είναι ένας σοβαρότατος παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου, ο οποίος δυστυχώς υποεκτιμάται. Τα δεδομένα δείχνουν πως το 51.9% των θανάτων οφειλόμενων στην αρτηριακή υπέρταση αφορά το γυναικείο φύλο.
3. Μια αδύνατη και αθλητική γυναίκα δεν είναι πάντα μια υγιής γυναίκα.
Αυτό είναι αλήθεια. Αν τα επίπεδα της χοληστερόλης είναι υψηλά, αν υπάρχει κληρονομικό ιστορικό καθώς και άλλοι παράγοντες κινδύνου τότε μια γυναίκα θα πρέπει να μην εφησυχάζει, αλλά να επιδιώκει την ρύθμιση των παραγόντων αυτών από την ηλικία των 20 ετών, αν όχι και νωρίτερα. Το 64% των γυναικών με αιφνίδιο θάνατο δεν είχαν προειδοποιητικά καρδιαγγειακά συμπτώματα πιο πριν.
4. Παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου που είναι μοναδικοί για το γυναικείο φύλο.
Οι παράγοντες αυτοί είναι:
- Η ηλικία πρώτης εμφάνισης περιόδου (πριν τα δέκα έτη ή μετά τα 17 έτη)
- Η εμμηνόπαυση
- Η εμφάνιση επιπλοκών κατά την διάρκεια της κύησης όπως ο διαβήτης, η υπέρταση ή και η προεκλαμψία
- Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
- Η καρδιακή ανεπάρκεια μετά την κύηση, καθώς και
- Ο πρόωρος τοκετός (πριν τις 37 εβδομάδες)
5. Υπάρχουν παθήσεις πιο συχνές στο γυναικείο φύλο που σχετίζονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, όπως:
- Η μικροαγγειακή στηθάγχη (νόσος των μικρών αγγείων της καρδιάς, που αποτελεί το 60% της καρδιακής παροχής)
- Αυτόματος διαχωρισμός στεφανιαίων αγγείων
- Αυτοάνοσα όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα
- Καρδιακή ανεπάρκεια οφειλόμενη στο στρες ( γνωστή ως σύνδορμο σπασμένης καρδιάς η Takotsubo)
- Καρδιαγγειακές επιπλοκές στα πλαίσια λήψης χημειοθεραπείας ή/ και ακτινοθεραπείας για καρκίνο μαστού οι οποίες μπορεί να εμφανιστούν άμεσα ή ακόμα και χρόνια αργότερα από την θεραπεία.
6. Το γυναικείο φύλο εξακολουθεί να υποεκπροσωπείται τόσο στις επιστήμες υγείας όσο και στην συμμετοχή σε μεγάλες ιατρικές μελέτες.
Αυτό είναι αλήθεια. Μόλις το 38% των συμμετεχόντων στις μελέτες αυτές είναι γυναίκες, γεγονός που δυσχεραίνει τη συλλογή επαρκών και ασφαλών επιστημονικών στοιχείων για το γυναικείο φύλο. Επίσης ο αριθμός γυναικών ιατρών στις ειδικότητες της καρδιολογίας και της επεμβατικής καρδιολογίας είναι σημαντικά μικρότερος σε σχέση με τους άνδρες, γεγονός που μπορεί να δρα αποτρεπτικά σε κάποιες γυναίκες στο να αναζητήσουν βοήθεια και ιατρική συμβουλή.
7. Καρδιά και εγκυμοσύνη
Οι γυναίκες άνω των 20 ετών σε ποσοστό 45% έχουν ήδη αναπτύξει ως ένα βαθμό κάποια μορφή καρδιαγγειακής παθολογίας, με μόνο το 50% να ξεκινά την εγκυμοσύνη εντελώς υγιής. Οι μελέτες αναφέρουν ότι ένα 10-20% των γυναικών θα παρουσιάσουν αρτηριακή υπέρταση, διαβήτη ή και προεκλαμψία κατά την διάρκεια της κύησης, γεγονός που θα πολλαπλασιάσει τον καρδιαγγειακό τους κίνδυνο στο μέλλον.
8. Κοινοί παράγοντες κινδύνου για άνδρες και γυναίκες
Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες μοιράζονται κοινούς παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν την πιθανότητα για έμφραγμα μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και καρδιακή ανεπάρκεια.
Αυτοί είναι:
- Το κάπνισμα
- Η αυξημένη κακή χοληστερόλη LDL
- Ο σακχαρώδης διαβήτης
- Η έλλειψη σωματικής άσκησης
- Η κακή διατροφή
- Η παχυσαρκία
- Το θετικό κληρονομικό ιστορικό
- Η ηλικία
- Το στρες
9. Τα συμπτώματα στις γυναίκες διαφέρουν από αυτά των ανδρών.
Αυτό είναι αλήθεια. Και αν για τους άνδρες έμφραγμα μυοκαρδίου είναι -ένας ελέφαντας που κάθεται στο στήθος- στις γυναίκες τα συμπτώματα μπορεί να είναι άτυπα ,όπως πόνος στην κάτω γνάθο, στον αριστερό ώμο στα χέρια και στα δάκτυλα. Επίσης συχνά οι γυναίκες μπορεί να αιτιώνται υπερβολική κόπωση η απλά δύσπνοια στην προσπάθεια. Όλα τα παραπάνω μπορεί εύκολα να διαλάθουν της προσοχής ή και να αποδοθούν σε άλλες αιτίες.
10. Στην εμμηνόπαυση αρχίζουν όλα.
Αυτό είναι μύθος. Δυστυχώς υπάρχει μια λανθασμένη εντύπωση ότι ο γυναικείος οργανισμός είναι άτρωτος έως και την εμμηνόπαυση. Η αλήθεια είναι ότι ο κακός τρόπος ζωής και οι αρρύθμιστοι παράγοντες κινδύνου σε νεότερες ηλικίες επιταχύνουν την εμφάνιση καρδιαγγειακών νόσων αμέσως μετά την εμμηνόπαυση. Πρέπει να γίνει συνείδηση ότι ο ακρογωνιαίος λίθος είναι η ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση για μια υγιή γυναικεία καρδιά.
Στέλλα Μαρία Κυβέλου, MD, PhD, MSc
Επεμβατική Καρδιολόγος
University Hospital of South Manchester, UHSM, Manchester, UK
Επιμελήτρια Α Καρδιολογίας Νοσοκομείο Σωτηρία
Επεμβατική Καρδιολόγος Ιατρικό Ψυχικού
Επεμβατική Καρδιολόγος Γενική Κλινική Ιασώ
