Το άρθρο αναφέρεται στις θέσεις της ομάδας εργασίας της Ευρωπαϊκής Ρευματολογικής Εταιρείας (EULAR) αναφορικά με τον εμβολιασμό έναντι του SARS-CoV-2 στους ασθενείς με ρευματικά νοσήματα και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “Annals of the Rheumatic Diseases”. Οι θέσεις διατυπώθηκαν με βάση διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα ως το Νοέμβριο 2021.
Η Ευρωπαϊκή Ρευματολογική Εταιρεία (EULAR) συγκρότησε ομάδα εργασίας , που με βάση τη διαθέσιμη επιστημονική γνώση μέχρι το Νοέμβριο 2021, ανακοίνωσε τον Ιανουάριο του 2022 στο περιοδικό ‘Annals of the Rheumatic Diseases”κάποιες θέσεις και απαντήσεις σε συχνά ερωτήματα, αναφορικά με τον εμβολιασμό έναντι του ιού SARS-CoV-2 για ασθενείς με ρευματοπάθειες.
Όλα τα εμβόλια έναντι της πανδημίας δεν περιέχουν ζώντες ιούς, δεν μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον εμβολιαζόμενο, δε μεταβάλλουν τη γενετική του πληροφορία και δε φαίνεται να προκαλούν κανένα κίνδυνο για το έμβρυο εγκύων.
Ιδανικά ο εμβολισμός θα ήταν σκόπιμο να γίνει, ενόσω το ρευματικό νόσημα εμφανίζει χαμηλή ενεργότητα ή ύφεση ή πριν την προγραμματισμένη έναρξη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, όπου είναι εφικτό. Ωστόσο, μακροχρόνια διακοπή αγωγής για χορήγηση εμβολίου δεν προτείνεται, καθώς θα αυξανόταν η πιθανότητα υποτροπής του νοσήματος.
Σε ασθενείς υπό αγωγή με τα παρακάτω φάρμακα, η 3η δόση θα πρέπει να θεωρείται μέρος του αρχικού κύκλου εμβολιασμού και όχι αναμνηστική δόση: Rituximab, μυκοφαινολικό οξύ, κυκλοφωσφαμίδη, abatacept, αναστολείς JAK κινασών. Για τα φάρμακα μεθοτρεξάτη, λεφλουνομίδη, αζαθειοπρίνη απουσιάζουν ισχυρά δεδομένα, αλλά προτείνεται 3η δόση , ειδικά όταν λαμβάνονται υψηλές δόσεις. Η 3η δόση πρέπει να γίνεται τουλάχιστον ένα μήνα μετά τη 2η, για επίτευξη μεγαλύτερης απόκρισης στην παραγωγή αντισωμάτων. Αναμνηστική δόση για τους ασθενείς αυτούς θεωρείται η 4η δόση ( ό,τι δηλαδή θεωρείται η 3η για το γενικό πληθυσμό).
Τα εμβόλια έναντι της πανδημίας Covid-19 δεν επηρεάζουν τη δραστικότητα των αντιρευματικών φαρμάκων.
Τα εγκεκριμένα εμβόλια έχουν πολύ καλό προφίλ ασφάλειας. Οι όποιες σπάνιες παρενέργειες δεν είναι διαφορετικές ή συχνότερες στους ρευματοπαθείς σε σχέση με το γενικό πληθυσμό.
Δε συστήνεται μέτρηση τίτλου αντισωμάτων μετά τον εμβολιασμό.
Δεν είναι γνωστό ακόμη αν θα χρειάζεται ετήσιος αναμνηστικός εμβολιασμός για τους ασθενείς με ρευματικά νοσήματα (όπως φυσικά και για το γενικό πληθυσμό).
Δε φαίνεται να αυξάνει η πιθανότητα έξαρσης του υποκείμενου νοσήματος μετά τον εμβολιασμό. Τυχόν εμφάνιση έξαρσης μάλλον δεν μπορεί να σχετιστεί με το εμβόλιο.
Δε θεωρείται πιθανό με τα υπάρχοντα δεδομένα τα εμβόλια να προκαλούν μακροχρόνιες παρενέργειες. Αντίθετα, η προσβολή από τον ιό, πέραν της οξείας νόσησης, δύναται να προκαλέσει συμπτώματα που εμμένουν για μήνες (“long Covid disease”).
Δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία ότι το ίδιο το ρευματικό νόσημα προξενεί σοβαρότερη νόσηση, αν και όπως με όλες τις λοιμώξεις, όσο πιο ενεργό είναι, τόσο η προσβολή από λοίμωξη σχετίζεται με βαρύτερη έκβαση. Η ύπαρξη συννοσηροτήτων (π.χ. χρόνια πνευμονική ή νεφρική νόσος) αυξάνει το ρίσκο βαριάς νόσησης.
Για ορισμένα μόνο, αλλά όχι για όλα τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία των ρευματολογικών νοσημάτων, υπάρχουν στοιχεία που τα συνδέουν με βαρύτερη προσβολή από τον SARS-CoV-2.
Σημαντικό για τους ασθενείς με ρευματικά νοσήματα είναι να μην παραλείπουν τον εμβολιασμό έναντι του πνευμονιόκοκκου και του ιού της γρίπης, Ο τελευταίος μπορεί να γίνει ταυτόχρονα με αυτόν έναντι της Covid-19.
Επιμέλεια: Ιωάννης Παπαλόπουλος, Ειδικός Ρευματολόγος
