Οι επιπτώσεις που έχει ο καπνός στην καρδιά και το αναπνευστικό. Ποιοι κίνδυνοι μας απειλούν όλους. Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και γιατί. Τι έχουν δείξει οι έως τώρα μελέτες.
Η φωτιά στο δάσος δεν απειλεί την υγεία μόνο των ανθρώπων που την βιώνουν άμεσα, αλλά και όσων ζουν πολλά χιλιόμετρα μακριά. Μάλιστα ο όποιος κίνδυνος δεν εκδηλώνεται απαραιτήτως τις μέρες της φωτιάς, αλλά ακόμα και χρόνια αργότερα!
Αυτό αναφέρουν επιστήμονες από τις ΗΠΑ, εξηγώντας ότι ο καπνός μπορεί να φτάσει σε τεράστια απόσταση, πλήττοντας την υγεία ανθρώπων που δεν έχουν καμία σχέση με τη φωτιά. Και αυτό διότι περιέχει τοξικές ουσίες οι οποίες μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιακών και αναπνευστικών επεισοδίων.
«Ο καπνός της φωτιάς περιέχει πολλά διαφορετικά τοξικά χημικά και αιωρούμενα σωματίδια. Όλ’ αυτά βλάπτουν το καρδιαγγειακό σύστημα», λέει ο Dr. Richard Josephson, καθηγητής Καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve του Κλήβελαντ.
Όπως εξηγεί, οι τοξικές ουσίες του καπνού εισέρχονται στον οργανισμό από τους πνεύμονες και μπορεί να επηρεάσουν το καρδιαγγειακό σύστημα. «Μπορεί να ενεργοποιήσουν το σύστημα πήξης του αίματος και να προκαλέσουν συστολή των αιμοφόρων αγγείων», λέει. «Ωστόσο η αυξημένη πηκτικότητα του αίματος και η αγγειοσυστολή μπορεί να οδηγήσουν σε έμφραγμα του μυοκαρδίου».
Τον μεγαλύτερο κίνδυνο για έμφραγμα ή άλλο σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο διατρέχουν οι πάσχοντες από καρδιολογικά προβλήματα, όπως η υπέρταση.
«Τις ημέρες και εβδομάδες μετά τη φωτιά οι ρύποι στην ατμόσφαιρα είναι αυξημένοι. Τότε είναι ιδιαίτερα αυξημένος και ο κίνδυνος για καρδιαγγειακό επεισόδιο», συνεχίζει ο Dr. Josephson.
Μπορεί όμως να υπάρξουν και μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι. «Η έκθεση στα χημικού του καπνού μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες βλάβες στο καρδιαγγειακό σύστημα. Οι βλάβες αυτές μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας χρόνια αργότερα», προσθέτει.
Βραχυπρόθεσμα, η φωτιά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων σε όσους ζουν κοντά της. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2015 έδειξε ότι στη διάρκεια ενός καλοκαιριού με πολλές φωτιές στην Αυστραλία, αυξήθηκαν κατά 7% τα περιστατικά ανακοπής της καρδιάς σε όσους είχαν εκτεθεί στον καπνό τους.
Αιωρούμενα σωματίδια
Η φωτιά στο δάσος απειλεί και την υγεία των πνευμόνων, σύμφωνα με την Αμερικανική Πνευμονολογική Εταιρεία (ALA). Και σε αυτή την περίπτωση, ο κίνδυνος αφορά ακόμα και ανθρώπους που ζουν πολλά χιλιόμετρα μακριά της.
Όπως αναφέρει, ο καπνός από τη φωτιά είναι εξαιρετικά επιβλαβής για τους πνεύμονες. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για:
- Τα παιδιά
- Τους ηλικιωμένους
- Τους πάσχοντες από άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή βρογχίτιδα
- Τους ασθενείς με χρόνια καρδιαγγειακή νόσο ή σακχαρώδη διαβήτη
«Ακόμα κι αν κάποιος δεν ζει σε περιοχή με δάσος, πρέπει να γνωρίζει πώς να προστατευθεί από τη φωτιά στα δάση», τονίζει η ALA.
Τα αιωρούμενα σωματίδια είναι ένας από τους πολλούς ρύπους στον καπνό. Τα σωματίδια αυτά είναι μίγμα στερεών και υγρών μορίων που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα. Πολλά από αυτά έχουν μέγεθος μικρότερο από το ένα τρίτο της διαμέτρου μιας τρίχας. Επομένως είναι αρκετά μικροσκοπικά ώστε να εισέλθουν βαθιά στους πνεύμονες και να «παγιδευτούν» εκεί.
Περισσότερα αναπνευστικά προβλήματα
Τα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια προκαλούν κρίσεις άσθματος, εμφράγματα και εγκεφαλικά. Μπορεί επίσης να κοστίσουν τη ζωή, λέει η ALA. Μελέτες στην Καλιφόρνια έδειξαν πως όσα παιδιά είχαν εισπνεύσει καπνό από τις τοπικές φωτιές είχαν περισσότερα αναπνευστικά προβλήματα όπως:
- Συριγμό
- Βήχα
- Βρογχίτιδα
- Ιώσεις του αναπνευστικού
Ήταν επίσης πιθανότερο να χρειασθούν ιατρική ή και νοσοκομειακή φροντίδα για αναπνευστικά αίτια, κυρίως για άσθμα.
Μονοξείδιο του άνθρακα
Ένας άλλος κίνδυνος από τη φωτιά στο δάσος είναι το μονοξείδιο του άνθρακα. Είναι ένα άχρωμο, άοσμο αέριο που παράγεται στη διάρκειά της και εκλύεται κυρίως στις κοντινές αποστάσεις. Η εισπνοή του μειώνει την παροχή οξυγόνου στα όργανα και τους ιστούς του σώματος. Μπορεί να οδηγήσει σε:
- Πονοκέφαλο
- Ναυτία
- Ζάλη
Σε υψηλές συγκεντρώσεις μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στον πρόωρο θάνατο. Άλλα επιβλαβή χημικά που εκλύει η φωτιά είναι οξείδια του αζώτου και πολλοί άλλοι ρύποι.
Δυστυχώς, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής οι φωτιές στο δάσος αυξάνονται σε όλο τον κόσμο. Λόγω των αυξημένων θερμοκρασιών και της ξηρασίας είναι πιθανό να γίνονται ολοένα πιο έντονες και παρατεταμένες, σημειώνει η ALA.
Για όλους αυτούς τους λόγους πρέπει να τηρούμε τις συστάσεις προστασίας των Αρχών, όταν υπάρχει μεγάλη φωτιά που μπορεί να μας επηρεάσει έμμεσα αλλά σοβαρά.
Σε επικαιροποίηση της εγκυκλίου “Λήψη μέτρων διασφάλισης της Δημόσιας Υγείας σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, όπως οι πυρκαγιές” προχώρησε το Υπουργείο Υγείας. Τι προβλέπεται για την προστασία του γενικού πληθυσμού, αλλά και για την υγεία των κατοίκων που επλήγησαν. Τι πρέπει να κάνουν οι ευπαθείς ομάδες.
Αναλυτικές οδηγίες για την προστασία του πληθυσμού από την ατμοσφαιρική ρύπανση που προκαλούν τα αιωρούμενα σωματίδια λόγω της πυρκαγιάς, έδωσε στη δημοσιότητα το Υπουργείο Υγείας.
Η σχετική εγκύκλιος δίνει, επίσης, σημαντικές χρηστικές πληροφορίες για την υγειονομική προστασία των ατόμων με υποκείμενα νοσήματα.
Μέτρα προστασίας κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς
Στις περιοχές που είτε βρίσκονται πλησίον αυτής, είτε επηρεάζονται από τον καπνό και την αυξημένη θερμοκρασία, θα πρέπει οι πολίτες να τηρούν πιστά τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.
Αυτές είναι:
Παραμονή σε κλειστούς χώρους
Σε περίπτωση όπου κατοικημένες περιοχές βρίσκονται πλησίον μιας δασικής πυρκαγιάς και επηρεάζονται από τον καπνό προτείνεται η ελάττωση των άσκοπων μετακινήσεων και η παραμονή σε κλειστούς χώρους χωρίς απευθείας επικοινωνία με τον εξωτερικό αέρα (κλείσιμο παραθύρων, πορτών και λοιπών διόδων αέρα προς το εσωτερικό).
Εξασφάλιση του δροσισμού των εσωτερικών χώρων των κατοικιών
Κατά τη διάρκεια της νύχτας οι ένοικοι, και ιδιαίτερα αυτοί που ανήκουν σε ευαίσθητες ομάδες, προτείνεται να κοιμούνται στο πιο δροσερό σημείο των κατοικιών. Εφόσον οι κατοικίες διαθέτουν σύστημα κλιματισμού, προτείνεται η χρήση του στη λειτουργία ανακύκλωσης του εσωτερικού αέρα, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα στους εσωτερικούς χώρους.
Η επιλογή εισαγωγής «φρέσκου αέρα» που παρέχεται από ορισμένα συστήματα κλιματισμού πρέπει να απενεργοποιείται κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς για να αποφευχθεί η εισροή καπνού από το εξωτερικό περιβάλλον.
Παραμονή σε κλιματιζόμενους χώρους
Δημόσια κτίρια, όπως σχολεία, νοσοκομεία, δημόσιες υπηρεσίες ή άλλες εγκαταστάσεις οι οποίες διαθέτουν συστήματα κλιματισμού μπορούν να διατεθούν για την προστασία των ευαίσθητων ομάδων από τον καπνό.
Κατά τη διάρκεια εκδήλωσης πυρκαγιάς συστήνεται οι κλιματιζόμενοι χώροι που θα χρησιμοποιηθούν ως χώροι συγκέντρωσης να λειτουργούν τις κλιματιστικές μονάδες τους στην επιλογή της ανακύκλωσης του αέρα, ώστε να μην είναι δυνατή η είσοδος του καπνού στο χώρο.
Με δεδομένη την εξέλιξη της πανδημίας του ιού SARS CoV-2 και τις οδηγίες για τη γενική χρήση των κλιματιστικών μονάδων, υπενθυμίζεται ότι η πυρκαγιά συνιστά έναν αμεσότερο κίνδυνο για την ανθρώπινη ζωή.
Επομένως, αν κριθεί ότι σε ένα χώρο όπου αναγκαστικά συνωστίζονται περισσότερα άτομα από τα προβλεπόμενα, ώστε να μην είναι δυνατή η τήρηση των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης, πρέπει να λαμβάνονται άλλα μέτρα προστασίας (πχ διανομή μασκών) και να μην διακόπτεται η λειτουργία των κλιματιστικών μονάδων από την επιλογή της ανακύκλωσης αέρα.
Περιορισμός Μετακινήσεων
Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αποφεύγονται οι άσκοπες μετακινήσεις και να χρησιμοποιούνται τα φώτα των οχημάτων κατά τη διάρκεια της ημέρας, ώστε να αποφευχθούν ενδεχόμενα ατυχήματα σε περιοχές με χαμηλή ορατότητα. Σε περίπτωση όμως χρήσης του αυτοκινήτου, προτείνεται η ρύθμιση του συστήματος κλιματισμού του οχήματος στη λειτουργία ανακύκλωσης του εσωτερικού αέρα, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η είσοδος του καπνού στην καμπίνα των επιβατών.
Μείωση των πηγών ρύπανσης του εσωτερικού αέρα εντός του σπιτιού
Κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς πρέπει να αποφεύγεται το κάπνισμα στο εσωτερικό των κατοικιών, το μαγείρεμα με τη χρήση ψησταριάς, η χρήση τζακιού για ψήσιμο/μαγείρεμα, η χρήση αεροζόλ (εντομοκτόνα, αρωματικά χώρου, σπρέι μαλλιών) και οποιαδήποτε άλλης πηγής που ενδέχεται να επιβαρύνει την ποιότητα του εσωτερικού αέρα.
Χρήση μέτρων ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) από τον καπνό
Κάποια άτομα που ανήκουν σε ευαίσθητες ομάδες ενδέχεται να απαιτηθεί να χρησιμοποιήσουν μάσκες για να προστατευθούν από τον καπνό και τις αναθυμιάσεις. Σε αυτή την περίπτωση, το φίλτρο της μάσκας πρέπει να είναι πιστοποιημένο για κατακράτηση καπνού και να εξασφαλίζεται ότι η μάσκα εφαρμόζει καλά στο στόμα και τη μύτη του ατόμου.
Διατήρηση της θερμοκρασίας σώματος και συχνή ενυδάτωση
Επειδή η πυρκαγιά ενδέχεται να συνοδεύεται και από αύξηση της θερμοκρασίας, κατά τη διάρκειά της πρέπει να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική ενυδάτωση του οργανισμού με τη λήψη υγρών, αποφεύγοντας την κατανάλωση ποτών που περιέχουν ζάχαρη ή αλκοόλ.
Συνδρομή σε άτομα χρήζοντα βοηθείας
Ηλικιωμένα άτομα ή άτομα που ζουν μόνα τους πρέπει να δέχονται τακτικές επισκέψεις και να εξασφαλίζεται ότι οι φαρμακευτικές αγωγές που ακολουθούν δεν επηρεάζουν τη θερμορύθμισή τους. Στην τελευταία περίπτωση πρέπει να εξασφαλίζεται η επαρκής ενυδάτωσή τους και να αναζητείται ιατρική συμβουλή για την πρόληψη ενδεχόμενων επιπλοκών.
- Σε περίπτωση που κάποιο άτομο ή οι οικείοι του παρουσιάσουν οποιαδήποτε συμπτώματα εξαιτίας του καπνού ή των συνθηκών της πυρκαγιάς (ενδεικτικά αναφέρονται η δύσπνοια, σύγχυση, σπασμοί, καρδιοαναπνευστικά προβλήματα, απώλεια συνείδησης) πρέπει να αναζητηθεί αμέσως ιατρική συνδρομή.
- Οφείλεται να παρέχεται άμεση ιατρική βοήθεια σε άτομα που έχουν υποστεί εγκαύματα, είτε εξωτερικά εξαιτίας της πυρκαγιάς, είτε εγκαύματα του κατώτερου αναπνευστικού εξαιτίας της εισπνοής θερμών αερίων.
Προστασία από τον καπνό και τα αιωρούμενα σωματίδια
Εξαιτίας του καπνού από την πυρκαγιά, η ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα αναμένεται να είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να δίνονται οι ακόλουθες συστάσεις:
Συστάσεις προς το γενικό πληθυσμό
Στο γενικό πληθυσμό, συνιστάται η αποφυγή κάθε σωματικής άσκησης σε εξωτερικούς χώρους, αλλά και ο περιορισμός του χρόνου παραμονής στο εξωτερικό περιβάλλον, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη κυκλοφορία οχημάτων. Κατά την παραμονή σε εσωτερικούς χώρους, συνιστάται να διατηρούνται οι πόρτες, οι μπαλκονόπορτες και τα παράθυρα κλειστά.
Αν για οποιοδήποτε λόγο κάποιο άτομο νιώσει δυσφορία ή ενόχληση κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς, οφείλει να αναζητήσει αμέσως ιατρική βοήθεια και να λάβει όλες τις απαραίτητες προφυλάξεις.
Πρόσθετες συστάσεις προς ευπαθείς ομάδες
Άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, όπως άτομα με αναπνευστικό πρόβλημα, καρδιοπαθείς, παιδιά, άτομα άνω των 65 ετών, χρονίως πάσχοντες, έγκυοι και καπνιστέ θα πρέπει να αποφεύγουν την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους.
Άτομα με άσθμα μπορεί να χρειαστούν πιο συχνή λήψη των εισπνεόμενων φαρμάκων τους, ενώ σε περίπτωση επιμονής των συμπτωμάτων συνιστάται άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό.
Επικοινωνία
Τα τηλέφωνα των υπηρεσιών που βρίσκονται σε 24ωρη επιφυλακή και με τις οποίες μπορούν να επικοινωνήσουν οι πολίτες σε περίπτωση πυρκαγιάς είναι τα ακόλουθα:
- Άμεση Δράση ΕΛΑΣ: 100
- Πυροσβεστικό Σώμα: 199
- Υπηρεσία Επικοινωνιών Έκτακτης Ανάγκης: 112
- ΕΚΑΒ: 166
- ΚΕΠΙΧ Πολιτικής Προστασίας 210-3359002 13
Το Υπουργείο Υγείας παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα για να συνδράμει σε οποιαδήποτε ανάγκη ανακύψει.
Πηγή: https://www.iatropedia.gr/ygeia/fotia-sto-dasos-pos-epireazei-o-kapnos-tin-ygeia-kai-oson-zoun-chiliometra-makria/145726/, https://www.iatropedia.gr/eidiseis/ypourgeio-ygeias-ola-ta-metra-prostasias-ton-pligenton-apo-tis-pyrkagies-prosochi-oi-efpatheis-omades/145721/
