Αιφνίδιοι θάνατοι στον αθλητισμό

Ο ενδελεχής έλεγχος της καρδιάς δεν αποτελεί μία συμβατική υποχρέωση προς τον σύλλογο ή το γυμναστήριο που θέλει να απαλλαγεί από οποιαδήποτε ευθύνη σε περίπτωση αιφνιδίου θανάτου. Eίναι μία πράξη ευθύνης προς τον εαυτό μας και τα παιδιά μας.

Ο Σπύρος Παπαϊωάννου, επεμβατικός καρδιολόγος, Διδάκτωρ ΑΠΘ και Διευθυντής Β’ καρδιολογικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, μίλησε στο SDNA για την αθλητική καρδιολογία, μία ειδικότητα που ήρθε να μελετήσει την καρδιακή λειτουργία σε ακραίες συνθήκες.

Την τελευταία εβδομάδα είχαμε δυο νεκρούς αθλητές. Ο πρώτος στον αγώνα Marathon des Sables και ο δεύτερος λίγες ημέρες πριν από τον διαγωνισμό σωματικής διάπλασης Mr Olympia. Αυτές οι ειδήσεις μπορεί να διαβαστούν και να ξεχαστούν, κανείς όμως ποτέ δεν θα ξεχάσει τον Κρίστιαν Έρικσεν, τον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι απ’ όλον τον πλανήτη είδαν σε πραγματικό χρόνο να καταρρέει λίγα λεπτά πριν από την συμπλήρωση του πρώτου ημιχρόνου, στον αγώνα της Δανίας κόντρα στην Φινλανδία για το Euro 2020. Ο Δανός μεσοεπιθετικός ευτυχώς σώθηκε και αυτό χάρη στην άμεση επέμβαση του συμπαίκτη του και αρχηγού της ομάδας, Σιμόν Κιάερ και φυσικά του ιατρικού επιτελείου.  Remaining Time-0:00FullscreenMute

Τόσο ο υπερμαραθωνοδρόμος, όσο και ο Κρίστιαν Έρικσεν ήταν αθλητές που είχαν ελεγχθεί καρδιολογικά επιμελώς υπάρχουν καρδιολογικά προβλήματα τα οποία δεν εντοπίζονται με ένα καρδιογράφημα και ένα υπερηχογράφημα;
«Καταρχάς να πούμε ότι οι αθλητικές δραστηριότητες πρέπει να είναι με όρους και προϋποθέσεις. Σε επίπεδο δε, πρωταθλητισμού πρέπει να γίνονται αυστηρότεροι έλεγχοι. Όταν λέμε αυστηρότεροι, εννοούμε γενετικό έλεγχο, ο οποίος περιλαμβάνει εξειδικευμένες εργαστηριακές εξετάσεις προκειμένου να μηδενιστεί η πιθανότητα τέτοιων αιφνιδίων συμβαμάτων.
Γνωρίζουμε ότι η υπέρμετρη και ακραία άσκηση πολλές φορές μπορεί να δημιουργήσει αιμοδυναμικά προβλήματα στη λειτουργία της καρδιάς γι’ αυτό συμβαίνει κάποιες φορές να έχουμε κατάρρευση αθλητών ακόμα και εκείνων που έχουν υποβληθεί σε τυπικό καρδιολογικό έλεγχο».

Ο τυπικός έλεγχος τι περιλαμβάνει;
«Τυπικός έλεγχος είναι η λήψη πλήρους ιστορικού, κλινική εξέταση, ηλεκτροκαρδιογράφημα 12 απαγωγών, τρίπλεξ καρδιάς και εάν υπάρχουν αρρυθμίες και holter ρυθμού.

Θεωρείται εγκληματικό να δίδονται καρδιολογικές βεβαιώσεις χωρίς να έχουν προηγηθεί όλα όσα επισημαίνετε και να γίνεται απλώς ένα καρδιογράφημα και μία κλινική εξέταση;
«Η εκτίμηση μου είναι πως δεν είναι αρκετό το καρδιογράφημα και η κλινική εξέταση, χρειάζεται περαιτέρω κλινικός και εργαστηριακός έλεγχος τουλάχιστον κατά την έναρξη μίας αθλητικής δραστηριότητας. Στη συνέχεια ανάλογα με τα ευρήματα εξατομικεύεται ο περαιτέρω προαθλητικός έλεγχος. Για παράδειγμα εάν υπάρχει ιστορικό αιφνιδίου θανάτου στην οικογένεια συγγενούς κάτω των 40 ετών χρήσιμο είναι να γίνει και γενετικό έλεγχος».

Ένας απόλυτα υγιής άνθρωπος κινδυνεύει όταν πιέζει την καρδιά του σε ακραίες συνθήκες θερμοκρασίες ή πίεσης (υποθαλάσσια);
«Ακόμα και σε απόλυτα υγιείς οργανισμούς υπάρχει κίνδυνος αιφνιδίου θανάτου, διότι μπορεί να προκληθούν κακοήθεις αρρυθμίες και αιμοδυναμικές μεταβολές, οι οποίες μπορεί για παράδειγμα να οφείλονται σε αφυδάτωση του οργανισμού σε ηλεκτρολυτικές διαταραχές ή σπασμό των αγγείων και εξαιτίας αυτών να επέλθει καρδιακή ανακοπή. Άρα συμπερασματικά οι ακραίες αθλητικές δραστηριότητες πρέπει να γίνονται μετά από ενδελεχή έλεγχο με όρους και προϋποθέσεις και να τονιστεί ότι δεν είναι όλα τα σπορ για όλους».

Ποιο κενό ήρθε να κάλυψε η αθλητική καρδιολογία;
«Η αθλητική καρδιολογία ήρθε να καλύψει ένα πεδίο το οποίο δεν είχε αναπτυχθεί στο βαθμό που θα έπρεπε και ασχολείται με τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν σε όσους ασχολούνται με την άθληση και με τον πρωταθλητισμό επαγγελματικά η ερασιτεχνικά».

Άτομα με υποκείμενα καρδιολογικά προβλήματα πρέπει να απευθύνονται σε αθλητικό καρδιολόγο, προτού ξεκινήσουν να αθλούνται;
«Σε εξειδικευμένες περιπτώσεις οι καρδιολόγοι που ασχολούνται με την αθλητική καρδιολογία θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμοι, όσον αφορά την πρόληψη, τη θεραπεία αλλά και την αποκατάσταση ασκουμένων που παρουσίασαν καρδιολογικά προβλήματα». 

Τα παιδιά που ξεκινούν την ενασχόληση τους με τον αθλητισμό, πρέπει να επισκέπτονται αθλητικό καρδιολόγο ή παιδοκαρδιολόγο;
«Οι γονείς μπορούν να επισκέπτονται έναν καρδιολόγο, εάν διαπιστωθεί ότι υπάρχει πιθανότητα ενός προβλήματος που χρειάζεται περαιτέρω διάγνωση τότε χρειάζεται εξειδικευμένη καρδιολογική προσέγγιση».

Ποια είναι τα αθλήματα που επιβαρύνουν περισσότερο την καρδιά;
«Σε όλα τα αθλήματα χρειάζεται να γίνονται ισομετρικές και ισοτονικές ασκήσεις. Από τη στιγμή που γίνονται υπό ιατρική επίβλεψη όλα τα αθλήματα μπορεί να γίνουν χωρίς ιδιαίτερο κίνδυνο. Ακραίες συμπεριφορές και ανεξέλεγκτες υπερβολικές δραστηριότητες ενοχοποιούνται ανεξαρτήτως του είδους του αθλήματος».

Πόσος συχνός πρέπει να είναι ο καρδιολογικός έλεγχος σε παιδιά και ενηλίκους;
«Στους ενηλίκους πρέπει να είναι ετήσιος, στα παιδιά που ασχολούνται με πρωταθλητισμό μία φορά το χρόνο, στα παιδιά που κάνουν απλές αθλητικές δραστηριότητες ο έλεγχος μπορεί να γίνεται κάθε περίπου τρία χρόνια. Βέβαια, ανάλογα με τα υποκείμενα νοσήματα αυτό μπορεί να μεταβάλλεται σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντα γιατρού».  

Η χρήση συμπληρωμάτων ευθύνεται για σοβαρά καρδιολογικά προβλήματα;
«Η χρήση αναβολικών ουσιών, στις οποίες δεν συγκαταλέγονται μόνο οι απαγορευμένες ουσίες, επιφέρει πολλές επιπλοκές και διαταράσσει την ομαλή και εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού.
Συμπληρώματα διατροφής πχ. βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, ηλεκτρολύτες πρέπει να χορηγούνται υπό αυστηρό ιατρικό έλεγχο, να είναι εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ και να γίνεται ορθολογική χρήση και όχι κατάχρηση.

Ο κίνδυνος από τη χρήση απαγορευμένων ουσιών είναι μεγαλύτερος και γιατί;
«Διότι επηρεάζουν το ορμονικό και μεταβολικό προφίλ με αποτέλεσμα να δημιουργούνται διαταραχές στο κυκλοφορικό σύστημα του οργανισμού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την πρώιμη αθηρωμάτωση των αγγείων και αυξημένο ποσοστό θρομβώσεων».

Βλέπουμε πολλούς αθλητές υψηλού επιπέδου να σταματούν τον πρωταθλητισμό και να εγκαταλείπουν την άσκηση. Αυτό τι συνέπειες έχει στην καρδιά;
«Θα ήταν καλό η έντονη αθλητική δραστηριότητα να μην διακόπτεται απότομα, αλλά να γίνεται σταδιακά. Αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με την καρδιακή λειτουργία αλλά και τον ψυχολογικό αντίκτυπο που έχει η διακοπή της άσκησης, η οποία συχνά ευθύνεται για κατάθλιψη, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε συνήθειες τραγικές για τον οργανισμό που αφορούν χρήση εθιστικών ουσιών όπως για παράδειγμα το αλκοόλ, το  κάπνισμα ή και ναρκωτικά. Η απότομη διακοπή της άσκησης έχει ως αποτέλεσμα να μεταβάλλεται όλο το μεταβολικό προφίλ των αθλητών με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουμε φαινόμενα παχυσαρκίας, αρτηριακής υπέρτασης, σακχαρώδους διαβήτη και όχι μόνο. Να τονίσουμε ότι η αθλητική καρδιολογία ασχολείται με την σωστή διατροφή των αθλητών, η οποία έχει να κάνει και με τον τρόπο πρόσληψης αυτών». 

Έχει παρατηρηθεί ότι ο κορωνοϊός ευθύνεται μυοκαρδίτιδες, οι αθλητές που νοσούν έστω και ασυμπτωματικά είναι απαραίτητο να εξετάζονται καρδιολογικά;
«Όλοι οι ιοί μπορεί να προσβάλουν τον καρδιακό μυ. Έτσι και ο κορωνοϊός Sars-CoV-2 μπορεί να προσβάλει το μυοκάρδιο και απαραίτητο θα ήταν σε αυτούς που θέλουν να ξεκινήσουν αθλητικές δραστηριότητες μετά από νόσηση με Covid να υποβάλλονται σε καρδιολογική εξέταση, ιδανικά ένα μήνα από τη διάγνωση της νόσου».

Ποιο είναι το μείζον για το οποίο πρέπει να φροντίζουμε ώστε να ελαχιστοποιήσουμε την πιθανότητα αιφνιδίων θανάτων σε αθλητικούς χώρους;
«Πρέπει στους χώρους που πραγματοποιούνται αθλητικές δραστηριότητες να υπάρχει απινιδωτής, μία συσκευή που σώζει ζωές. Επίσης θα έπρεπε οι πρώτες βοήθειες να διδάσκονται από την πρώτη σχολική ηλικία στους μαθητές».

Επιμέλεια:  Σπύρος Παπαϊωάννου, επεμβατικός καρδιολόγος, Διδάκτωρ ΑΠΘ και Διευθυντής Β’ καρδιολογικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών

Πηγή: https://www.sdna.gr/genikes-eidiseis/886630_aifnidioi-thanatoi-ston-athlitismo-didaktor-kardiologias-exigei-sto-sdna

Περισσότερα Άρθρα

Σχετικά Άρθρα

Νέες Δημοσιεύσεις

Τι αλλάζει στη χορήγηση της ασπιρίνης για άτομα υψηλού κινδύνου

Τι έδειξαν δύο μεγάλες μελέτες για τις επιπλοκές από τη χρήση ασπιρίνης στην πρωτογενή πρόληψη. Η ασπιρίνη μπορεί να...

Πέντε φορές περισσότερες οι πιθανότητες θρόμβωσης για όσους έχουν κιρσούς

Η θεσμοθέτηση Παγκόσμιας Ημέρας για τη Θρόμβωση στις 13 Οκτωβρίου (ημέρα γενεθλίων του Rudolf Virchow, πρωτοπόρου ερευνητή για την παθοφυσιολογία της θρόμβωσης)...

Ποιοι είναι, τι φοβούνται, τι πιστεύουν οι ανεμβολίαστοι

Έρευνα του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών «ΕΝΑ» και της ProRata: Μια ακτινογραφία των πεποιθήσεων, της «ταυτότητας» και του πώς αυτοτοποθετούνται στην κλίμακα...

Ετικέτες